ဂ်ီပီအက္ (GPS) ဘယ္လုိ အလုပ္လုပ္

ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေနထိုင္တဲ့ ကမၻာၾကီးက က်ဥ္းလာသလား မသိပါ။ ကြၽန္ေတာ္ ဘယ္ေနရာမွာေနေန ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ တည္ေနရာကို သူတု႔ိက သိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ သူတို႔ ဘယ္လိုသိတာလဲ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕တည္ေနရာကို သိတယ္ဆိုတာ ဒီေခတ္မွာ သိပ္ျပီး ထူးဆန္းတဲ့အရာ မဟုတ္ပါ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ လက္တစ္ဖက္နဲ႔ ကိုင္လို႔ရတဲ့ ပစၥည္းေလးတစ္ခုပဲ လိုပါမယ္။ ဒါက ဂ်ီပီအက္စ္(GPS)လို႔ေခၚတဲ့ တည္ေနရာတိုင္းတာတဲ့ စက္ေလးပါ။ စကားလံုး အရွည္ ေကာက္က “Global Positioning System” ျဖစ္ပါတယ္။ GPS ဘယ္လို အလုပ္လုပ္တယ္ ဆိုတာေကာ သင္ သိခ်င္ပါသလား။

GPS ဆိုတဲ့ စက္ေလးက ကမၻာ့ပင္လယ္ျပင္အျမင့္ မိုင္တစ္ေသာင္း ႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ေလာက္ ျဂိဳဟ္ပတ္လမ္း က  ျဂိဳဟ္တု (satellite) ကို ဆက္ သြယ္ျခင္း မဟုတ္ပါ။ ျဂိဳဟ္တုဆီကို ဘယ္လို အခ်က္အလက္မ်ဳိးမၽွ ပို႔မေပးပါ။ GPS က ျဂိဳဟ္တုမွလာတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို လက္ခံႏိုင္႐ံု (receiver) သက္သက္ပါ။ အဲဒီအခ်က္အလက္ (ေရဒီယိုလိႈင္း)ေတြကလည္း စဥ္ဆက္မျပတ္ ေရာက္လာေနတာပါ။ ျဂိဳဟ္တုက ပို႔လႊတ္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြအေပၚ မူတည္ျပီး GPS စက္ ဒါမွမဟုတ္ အဲဒီစက္ကို သံုးေနတဲ့သူရဲ႕ တည္ေနရာကို တြက္ခ်က္ေပးတာပါ။

ျဂိဳဟ္တုမွသည္ သင့္ရဲ႕ လက္ဖဝါးေပၚက စက္ေလးဆီသို႔

GPS (Global Positioning System) နည္း ပညာ ဒါမွမဟုတ္ GPS စနစ္ကို အေမရိကန္ျပည္ ေထာင္စုစစ္ဘက္ပညာရွင္မ်ားက အစဦးတီထြင္ ခဲ့တာပါ။  တစ္ခ်ိန္က “အာကာသ စစ္ပြဲၾကီးေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ ဒီလိုစစ္ပြဲေတြျဖစ္လာရင္ လက္ဦးမႈ ရဖို႔ကို ဘယ္လိုနည္းလမ္းေတြ တည္ေဆာက္ရ မယ္” ဆိုတာကို ေတြးေတာအၾကံဳထုတ္ရာကေန GPS စနစ္ ျဖစ္ေပၚခဲ့တာလို႔ ဆုိပါတယ္။ အခု ေတာ့ စစ္မက္ေရးရာကိစၥမ်ားက မရိွေတာ့ GPS စနစ္ကို ကမၻာ့ႏိုင္ငံအားလံုး (လူသားတို႔) သံုးႏိုင္ ဖို႔ရာ လႊဲေျပာင္းေပးလိုက္ပါတယ္။

အခုအခ်ိန္မွာ ျဂိဳဟ္ပတ္ လမ္းေၾကာင္း အတြင္း GPS ျဂိဳဟ္တု ၂၄ လံုးက လည္ပတ္ အလုပ္လုပ္ေနၾကပါတယ္။ အရန္အျဖစ္လည္း သံုးလံုးရိွေနပါတယ္။ ျဂိဳဟ္တုေတြကေန သက္ ဆိုင္ရာအခ်က္အလက္ေတြကို အဆက္မျပတ္ ထုတ္လႊင့္ေပးေနဆဲလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ျဂိဳဟ္တု ေတြဟာ ကမၻာ့ ျဂိဳဟ္ပတ္လမ္းအတြင္း ရိွေန တယ္ ဆိုေပမဲ့ တစ္ေနရာတည္း စုမေနၾကပါ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ကမၻာေျမ တစ္ေနရာကေန ေကာင္းကင္ကို မွန္ေျပာင္းနဲ႔ ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ျဂိဳဟ္တု ေလးလံုးကို ျမင္ႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ တကယ္ ျမင္တာ၊ မျမင္တာထက္ ဆိုလို တာက ျဂိဳဟ္တုေလးလံုးက ထုတ္လႊင့္တဲ့ ေရဒီယိုလိႈင္း လမ္းေၾကာင္းဟာ ကမၻာ့ေျမျပင္၊ ေရျပင္ကို တိုက္႐ုိက္ေရာက္ တယ္ ဆိုတဲ့ အေနအထားပါ။

တစ္နည္းအားျဖင့္ GPS ဟာ ျဂိဳဟ္တုက လာတဲ့ ေရဒီလိႈင္း သံုးခု၊ ဒါမွမဟုတ္ ေလးခုကို တစ္ျပိဳင္တည္း မဖမ္းႏိုင္ပါက အလုပ္ မလုပ္ပါ။ အဲဒီ ေရဒီယိုလိႈင္းတစ္ခုခုကို ၾကားက ပိတ္ဆို႔ ထားတယ္၊ အတားအဆီးရိွတယ္ဆိုရင္လည္း အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ပါ။ ေကာင္းကင္နဲ႔ GPS သံုးသူ တို႔အၾကား ေရဒီယိုလိႈင္းလႊင့္ထုတ္ခ်က္က တိုက္ ႐ုိက္က်ဖို႔ အေရးၾကီးပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေျမ ေအာက္ ကတုတ္က်င္းေတြ၊ ေတာင္ေအာက္က ဂူေတြထဲမွာ GPS အလုပ္ မလုပ္ႏိုင္ပါ။ သာမန္ တိုက္နံရံလို အကာအကြယ္ေလာက္ေတာ့ ရပါ တယ္။

မွတ္ခ်က္။  ။ ေျမေအာက္မွာ အလုပ္လုပ္တဲ့ GPS အမ်ဳိးအစားကို တီထြင္ထားျပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ ဂ်ပန္ကုမၸဏီ Aichi Steel က ထုတ္လုပ္တဲ့ GPS ဟာ ကမၻာ့သံလိုက္စက္ကြင္းကို အသံုးျပဳ ျပီး GPS ကို တြက္ခ်က္ေစပါတယ္။

GPS(satellites)ျဂိဳဟ္တုမ်ားဟာ ေရဒီယို အခ်က္ျပ (signals) မ်ားကို ကမၻာေျမျပင္သို႔ အဆက္မျပတ္ လႊင့္ထုတ္ေနပါတယ္။ ေရဒီယို အခ်က္ျပလိႈင္း လႊင့္ခ်က္တိုင္းမွာ GPS ျဂိဳဟ္တု ရဲ႕ တည္ေနရာ (location) နဲ႔ လိႈင္းလႊင့္ထုတ္ခ်ိန္ (time) တို႔ ပါရိွပါတယ္။ ျဂိဳဟ္တုတိုင္းမွာ atomic clock လို႔ေခၚတဲ့ တကယ့္ကို မွန္ကန္တိက်တဲ့ နာရီ တပ္ဆင္ထားပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ လိႈင္းလႊင့္ ထုတ္ခ်ိန္ကို တြက္ခ်က္ရာမွာ အလြန္ တိက်ပါ တယ္။

GPS သည္ သင့္ရဲ႕ Location ကုိ ဘယ္လုိစူးစမ္းတြက္ခ်က္တာလဲ

GPS စနစ္ ထည့္သြင္းတည္ေဆာက္ထားတဲ့ စက္ကို GPS လို႔ပဲ အလြယ္တကူ ေခၚၾကပါတယ္။ ကားမွာသံုးတဲ့ GPS ဆိုရင္ car GPS လို႔ ေျပာပါ တယ္။ ဒါေပမဲ့ car GPS ဟာ လမ္းညႊန္တဲ့ အလုပ္ကို လုပ္သလို စမတ္ဖုန္း တစ္လံုးလည္း ျဖစ္ေနပါျပီ။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ GPS ဟာ receiver တစ္လံုးသာ ျဖစ္ပါတယ္။ GPS တပ္ထားတဲ့ ဘယ္လို စက္ပစၥည္းမဆို ျဂိဳဟ္တုကို ဆက္သြယ္ ျပီး တည္ေနရာကို ေတာင္းခံျခင္း မဟုတ္ပါ။ ျဂိဳဟ္တု (satellites)ေတြက အဆက္မျပတ္ လႊင့္ ထုတ္ေနတဲ့ ေရဒီယို အခ်က္ျပကို လက္ခံ (နား ေထာင္) ျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။

GPS က ျဂိဳဟ္တု ေလးလံုး ဒါမွမဟုတ္ ေလးလံုးထက္ပိုတဲ့ ျဂိဳဟ္တုေတြဆီကေန လႊင့္ ထုတ္တဲ့ အခ်က္ျပမ်ားကို လက္ခံပါတယ္။ GPS စက္နဲ႔ အနီးဆံုး ျဂိဳဟ္တုက လႊင့္တဲ့အခ်က္ျပကို အရင္ဆံုး ရတယ္ဆိုပါေတာ့။ ဒါဆိုရင္ GPS စက္ နဲ႔ ပိုေဝးတဲ့ျဂိဳဟ္တုဆီက အခ်က္ျပကို နည္းနည္း ေနာက္က်ျပီးမွာ ရပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီ ျခားနားတဲ့ အခ်ိန္အတိုင္းအတာဟာ တကယ္ေတာ့ နည္း နည္းေလးပါ။ ဒါေပမဲ့ GPS စက္အေနနဲ႔ လိႈင္းဖမ္း ယူမႈနဲ႔ တြက္ခ်က္မႈတို႔ဟာ အေတာ္ကြာျခားသြား ပါတယ္။ အဲဒီကြာျခားတဲ့အခ်ိန္ကို ႏိႈင္းယွဥ္ျပီး ေခတ္မီ နည္းပညာေတြနဲ႔ တြက္ခ်က္ပါတယ္။ ဥပမာ Trilateration ဆိုတဲ့ နည္းပညာ ဒါမွ မဟုတ္ လုပ္ငန္းစဥ္ကို သံုးပါတယ္။ အရင္တုန္း က GPS တည္ေနရာနဲ႔ တကယ့္ တည္ေနရာတို႔ အနည္းငယ္ ကြာျခားမႈ ရိွခဲ့ပါတယ္။

Trilateration

Trilateration အေၾကာင္းကို ရွင္းျပဖို႔ရာ အတန္ငယ္ ႐ႈပ္ေထြးႏိုင္ပါတယ္။ အတတ္ႏိုင္ဆံုး ဥပမာေပးျပီး ေရးရရင္ ပံုရိပ္တစ္ခု ဒါမွမဟုတ္ GPS စက္ သံုးေနတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ဟာ နယူးေယာက္ ကေန မိုင္ ၅ဝဝ အကြာအေဝးမွာရိွတယ္လို႔ ျဂိဳဟ္ တုတစ္လံုးက တြက္ခ်က္လိုက္ပါတယ္။ ေနာက္ တစ္လံုးက မီယာမီကေန မိုင္ ၈ဝဝ ကြာတယ္လို႔ တြက္ျပန္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္လံုးက ကန္ဆတ္ စီတီကေန မိုင္ ၇ဝဝ အကြာအေဝးမွာလို႔ တြက္ပါ တယ္။ အဲဒီလို အခ်က္အလက္ေတြကို ရယူျပီး သင့္အေနနဲ႔ ဘယ္ေနရာမွာ ရိွေနတယ္ဆိုတာကို ခန္႔မွန္း တြက္ခ်က္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္နည္း အားျဖင့္ ျဂိဳဟ္တုသံုးလံုး ဒါမွမဟုတ္ ေလးလံုးရဲ႕ပို႔ လြႊတ္ခ်က္ဆံုခ်က္ဟာ အနီးစပ္ဆံုး တည္ေနရာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျဂိဳဟ္တုသံုးလံုးက ရတဲ့ အခ်က္ျပ ေတြထက္ ျဂိဳဟ္တု ေလးလံုးက အခ်က္ျပမ်ားကို တစ္ျပိဳင္တည္းရမယ္ဆိုရင္ ပိုျပီး တိက်ပါမယ္။ Trilateration ဟာ ဗဟို ဒါမွမဟုတ္ ဆံုခ်က္ (point)ကို အတိအက် တြက္ခ်က္ဖို႔ရာ လုပ္ ေဆာင္ေပးပါတယ္။

ေရြးခ်ယ္စရာ GPS မ်ား

ဒီေန႔ေခတ္မွာ GPS ဟာ တည္ေနရာကို သိရဖို႔အတြက္သာ မဟုတ္ေတာ့ပါ။ သာမန္အား ျဖင့္ GPS ဟာ တည္ေနရာကို လတၱီတြဒ္ (latitude)၊ ေလာင္ဂ်ီတြဒ္ (longitude) နဲ႔ ျပတာပါ။ အထူးသျဖင့္ ေရေၾကာင္း နဲ႔ ေလေၾကာင္းသြား ယာဥ္မ်ားအတြက္ အထူး အသံုးဝင္ပါတယ္။ နည္းပညာ တိုးတက္လာတာနဲ႔အမၽွ GPS စနစ္ ဟာ အရြယ္အစား အလြန္ေသးငယ္တဲ့ မို ဘိုင္းလ္ဖုန္းထဲကိုပင္ ဝင္လာခဲ့ပါျပီ။

အခု မိုဘိုင္းလ္ဖုန္း သံုးသူရဲ႕ တည္ေနရာကို ေျမပံုလိပ္စာနဲ႔ ျပႏိုင္ပါတယ္။ ေျမျပင္မွာ တည္ ေဆာက္ထားတဲ့ ဆဲလ္တာဝါ(cell towers) ေတြ အၾကား ျခားနားခ်က္နည္းေအာင္ တြက္ခ်က္ႏိုင္ ပါတယ္။ ေခတ္မီစမတ္ဖုန္းမ်ားမွာ GPS စနစ္ကို အျပီး ထည့္သြင္း တည္ေဆာက္ထားပါတယ္။ အဆိုပါ စမတ္ဖုန္းဟာ အနီးအနားက ၾကိဳးမဲ့ ကြန္ရက္(wireless networks)ကို စကန္လုပ္ျပီး ကိုယ့္တည္ေနရာနဲ႔ တျခားသိခ်င္တဲ့ (သြားခ်င္ တဲ့) တည္ေနရာကို ၾကိဳတင္ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။

အခ်ဳိ႕ေသာစက္မ်ားဟာ ဝိုင္ဖိုင္ကို အေျခခံ တည္ေဆာက္တဲ့ Wi-Fi based positioning system (WPS) ကို သံုးျပီး သင့္ရဲ႕ လက္ရိွ တည္ ေနရာကို တြက္တယ္။ ဥပမာ Google Street View ဆိုရင္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားရဲ႕ လမ္း ေျမပံုမ်ားကိုပင္ ၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။ Google က ေတာ့ GPS စနစ္ကို အေျခခံျပီး လမ္းညႊန္ဝန္ ေဆာင္မႈ အမ်ဳိးမ်ဳိးကို လုပ္ေဆာင္ေပးေနပါတယ္။

GPS စနစ္ဟာ အေမရိကန္တို႔ တည္ ေဆာက္ထားတဲ့ျဂိဳဟ္တုမ်ားအေပၚ အားကိုးအား ထားျပဳေနရလို႔ တစ္ခ်ိန္မွာ အေမရိကန္တို႔က ျပန္ျပီး သိမ္းမွာ၊ ပိတ္မွာကို စိုးရိမ္ျပီး ကိုယ္ပိုင္ တည္ေဆာက္မႈမ်ားရိွလာခဲ့ပါတယ္။ ဥပမာ ႐ုရွား ႏိုင္ငံဟာ ကိုယ္ပိုင္ GLONASS စနစ္ကို တည္ ေဆာက္သလို တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကလည္း BDS (Direct-Broadcast Satellite) စနစ္ကို တည္ ေဆာက္ပါတယ္။ ဥေရာပတိုက္ ႏိုင္ငံတခ်ဳိ႕က လည္း ကိုယ္ပိုင္အျဖစ္ Galileo လို႔ေခၚတဲ့ GPS စနစ္ကို တည္ေဆာက္ထားပါတယ္။ Galileo GPS စနစ္မွာ ျဂိဳဟ္တုမ်ားကို ၂ဝ၁၁ ခုႏွစ္က စတင္ လႊတ္တင္ခဲ့ျပီး ျဂိဳဟ္တုေလးလံုးနဲ႔ အလုပ္ လုပ္ေနပါျပီ။ ၂ဝ၁၉ ခုႏွစ္မွာ အလံုး ၃ဝ အထိ တင္ကာ ကမၻာ့ေနရာအႏွံ႔ အျပည့္အဝ အလုပ္ လုပ္ႏိုင္မယ္လို႔ ေမၽွာ္လင့္ထားၾကပါတယ္။ အဲဒီ မွာတြင္ ျဂိဳဟ္တု ၂၇ လံုးက အလုပ္လုပ္ကာ က်န္ သံုးလံုးကေတာ့ အရန္အျဖစ္ တည္ရိွေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

GPS ႏွင့္ ခရီးသြားလာျခင္း

GPS ဟာ တည္ေနရာကို ျပတဲ့အတြက္ ခရီးသြားလာေရးအတြက္ တကယ့္ကို အသံုးဝင္ တဲ့ နည္းစနစ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ တစ္ခ်ိန္က ပင္ လယ္ကူး သေဘၤာမ်ားဟာ ပင္လယ္ျပင္မွာ မိမိ တည္ေနရာကို Sextant ကိရိယာနဲ႔ ခက္ခက္ခဲခဲ ၾကည့္႐ႈ တြက္ခ်က္ခဲ့ရပါတယ္။ ေနာင္အခါ GPS စနစ္ကို သံုးခြင့္ရလာျပီး အရြယ္အစား ေသးငယ္ တဲ့ GPS စက္နဲ႔ သေဘၤာ ရဲ႕ လက္ရိွတည္ေနရာကို ဘာမွ တြက္ခ်က္စရာမလိုဘဲ အလြယ္တကူ သိ ႏိုင္ပါတယ္။

အဆိုပါ GPS စနစ္ကို ယခုအခါ ကုန္းလမ္း ခရီးသြား ေမာ္ေတာ္ယာဥ္မ်ားမွာပါ အသံုးျပဳလာ ၾကပါတယ္။ Car GPS ကေတာ့ မိမိယာဥ္ရဲ႕ လက္ရိွတည္ေနရာကို ၾကည့္ႏိုင္တဲ့အျပင္ မိမိ သြားမယ့္လမ္းေၾကာင္းကို ၾကိဳတင္ရွာေဖြႏိုင္ျခင္း၊ သြားလိုတဲ့လိပ္စာကို အလြယ္တကူ ရွာေဖြႏိုင္ ျခင္း စတဲ့ လမ္းညႊန္မႈမ်ားကို ျပဳလုပ္ေပးပါတယ္။

PolarStar

PolarStar mini, PolarStar HD နဲ႔ PolarStar DASH စက္အသစ္ သံုးမ်ိဳးကို ျပီးခဲ့တဲ့ မတ္ လ ၂၂-၂၄ ရက္ေန႔ တပ္မေတာ္ခန္းမမွာ ျပဳလုပ္ ခဲ့တဲ့ “ရန္ကုန္အိုင္စီတီျပပြဲ”မွာ Technomation (http://www.technomation.asia) ကေန မိတ္ဆက္ ေရာင္းခ်ခဲ့ပါတယ္။ PolarStar mini ဆိုတာမွာ ယခင္ ေရာင္းခ်လ်က္ရွိတဲ့ PolarStar II မ်ားထက္ စြမ္းေဆာင္ရည္ မနိမ့္က်ေစဘဲ ေစ်းႏႈန္းမ်ားစြာ သက္သာပါတယ္။ PolarStar HD ဟာ အရြယ္အစား ၇ လက္မ HD screen နဲ႔ စြမ္းေဆာင္ရည္ မ်ားစြာပါဝင္တဲ့ GPS device ျဖစ္ျပီးေျမပံုလမ္းညႊန္အျပင္ Bluetooth Handsfree, Bluetooth Musics A2DP စတဲ့ စြမ္း ေဆာင္ရည္မ်ား ပါဝင္ျပီး စြမ္းရည္ျမင့္မားတဲ့ စက္ ျဖစ္ပါတယ္။ PolarStar DASH ဆိုတာကေတာ့ သင့္ရဲ႕ ကားမ်ားမွာ original ပါဝင္တဲ့ TV နဲ႔ Dash System မ်ားမွာ ျမန္မာေျမပံု ပါရိွပါတယ္။

မိုဘိုင္းလ္ဖုန္းအတြက္ေဆာ့ဖ္ဝဲငယ္ (apps) မ်ား

မိုဘိုင္းလ္ဖုန္းမ်ားအတြက္ GPS စနစ္ပါရိွျပီး ျဖစ္ေပမဲ့ အဲဒီအတြက္ သက္ဆိုင္ရာ ေဆာ့ဖ္ဝဲ (apps)လိုပါတယ္။ ေဖာ္ျပပါ apps မ်ားကို ဘယ္ လိုေနရာမွာ သံုးတယ္ဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္မသိေပ မဲ့ စာဖတ္သူမ်ား သိထားရေအာင္ ေဖာ္ျပေပး လိုပါတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့ Google Maps for mobile (Java, Android), Moovit (iOS, Android), OsmAnd (Android), Ovi Maps (Symbian OS S60, Maemo), BlackBerry Maps (BlackBerry OS), Tracker for Android (Android) တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြက အခမဲ့ ေဒါင္းလုတ္ခ်ယူ သံုးႏိုင္တဲ့ ေဆာ့ဖ္ဝဲေတြပါ။ iGO (iOSm Windows Mobile, Android) ကေတာ့ အခေပး သံုးရပါမယ္။

ေနာက္ extension .apk apps မ်ားမွာ Compass.apk, GPS Grid Reference v2.7.apk, GPS Traveler.apk, Marine compass.apk, Maverick Pro v1.75.apk, Maverick_Like_1.2.0.apk, MapDroyd.apk (Offline GPS), Run.GPS Trainer UV Pro (2.3.6).apk, a2b - GPS (2.2.0).apk, AllSport GPS (3.0.54).apk, GPS Car Park (3.1).apk, GPS Speedo (2.1).apk, GPSSpeedometer-2.1 .apk, GPS_Status.apk, GPSies_1.4.7.apk တို႔ ျဖစ္ၾကပါတယ္။

HTG Explains: How GPS Actually Works ကို အေျခခံျပီး ေရးသားပါတယ္။

Credit: Computer Journal