ဖ်က္လိုက္တဲ့ ဖိုင္ေတြကို ဘာ့ေၾကာင့္ ျပန္ဆယ္ထုတ္ႏိုင္တာလဲ၊ ဒါဆိုရင္ ဘယ္လို ကာကြယ္မလဲ။

မွတ္ခ်က္

ဖ်က္မိတဲ့ ဖိုင္အခ်က္အလက္ေတြကို recover ျပန္ လုပ္ခ်င္ရင္ ဟာ့ဒ္ဒစ္မွာ တျခား အလုပ္ေတြ မလုပ္ခင္၊ ဒါမွ မဟုတ္ အခ်က္အလက္ အေျပာင္းအေရႊ႕ မလုပ္ခင္ အျမန္ ျပန္ဆယ္ရပါမယ္။ အထက္မွာ ေရးထားသလို ေနရာ (sectors) ေတြကို ေနရာလြတ္ (space) လို႔ သတ္မွတ္တဲ့အတြက္ ေနာက္ထပ္ ဝင္ေရာက္လာတဲ့ ဖိုင္အခ်က္အလက္မ်ားက ေနရာဝင္ယူပါလိမ့္မယ္။ ဒါဆိုရင္ ဖ်က္မိတဲ့ ဖိုင္အခ်က္ အလက္ေတြကို ျပန္ရဖို႔ ပိုျပီး ခက္ခဲသြားပါလိမ့္မယ္။

ဒါေပမဲ့ ဝင္းဒိုးစ္စနစ္ကေန အဲဒီ အခ်က္အလက္ အေဟာင္းေတြရိွေနတဲ့ sector ေနရာမ်ားအေပၚ အခ်က္ အလက္အသစ္ေတြ ဖံုးအုပ္ ေရးလိုက္ေပမဲ့ အခ်က္အလက္ အေဟာင္းေတြကို ျပန္ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ေသးတယ္လို႔ ဆိုျပန္ပါ တယ္။ အခ်ဳိ႕ေသာ ‘file recovery’ ေဆာ့ဖ္ဝဲေတြက ဘယ္ နည္းနဲ႔ ဖ်က္ဖ်က္၊ အဲဒီဖ်က္လိုက္တဲ့ ဖိုင္ေတြကို ျပန္ေဖာ္ ထုတ္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ အစြမ္း ရိွၾကပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ ေဆာ့ဖ္ဝဲက (overwritten) ဖံုးအုပ္ေရးလိုက္တဲ့ အပိုင္းက လြတ္ေနတဲ့ အစိတ္အပိုင္း ေနရာေတြရဲ႕ ဖိုင္အေဟာင္းေတြ ကို ေရြးခ်ယ္ျပီး ျပန္ေဖာ္ထုတ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။

မွတ္ရန္မွာ

အထက္ေဖာ္ျပပါ အခ်က္ေတြကို solid-state drives (SSDs) ေတြနဲ႔ ေတာ့ မသက္ဆိုင္ပါ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ SSDs တည္ေဆာက္ပံုနဲ႔ ဟာ့ဒ္ဒစ္ (HDD) တည္ေဆာက္ ပံုက လံုးဝ မတူလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

သင့္အေနနဲ႔ ဖိုင္တစ္ဖိုင္ကို delete လုပ္ျပီး ဖ်က္လိုက္တယ္ ဆိုပါေတာ့။ တကယ္ ေတာ့ အဲဒီဖိုင္က အျပီး ပ်က္မသြားေသးပါ။ သင့္ကြန္ပ်ဴတာက ဟာ့ဒ္ဒစ္မွာ ရိွေန ဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ဳိ႕က အမိႈက္ပံုး (Recycle Bin) ကို သြန္လိုက္ရင္ ဘာမွ မရိွ ေတာ့ဘူးလို႔လည္း ထင္ၾကပါတယ္။ ဒါလည္း ဟာ့ဒ္ဒစ္မွာ ရိွေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ ဖ်က္လိုက္တယ္ဆိုတဲ့ ဖိုင္အခ်က္အလက္ေတြကို နည္းလမ္းအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ျပန္ ဆယ္ယူႏိုင္ပါတယ္။

ဒါမ်ား ဘာအေရးၾကီးလို႔လည္း ေမးၾကပါတယ္။ သင့္ ရဲ႕ အိမ္သံုး ကြန္ပ်ဴတာအတြက္ေတာ့ အေရးၾကီးခ်င္မွ ၾကီး မွာပါ။ ဒါေပမဲ့ အစိုးရလုပ္ငန္း၊ ကုမၸဏီေတြ၊ သုေတသန ဌာန၊ စစ္ေရးနဲ႔သက္ဆိုင္တဲ့ဌာနစတဲ့ စာရင္းဇယားအခ်က္ အလက္ေတြကို အလြန္ လၽွဳိ႕ဝွက္ သိမ္းဆည္းရတဲ့ လုပ္ ငန္းမ်ားအတြက္ သူတို႔ရဲ႕ ကြန္ပ်ဴတာကတစ္ဆင့္ မေပါက္ ၾကားဖို႔ရာ ထိန္းသိမ္းရပါတယ္။ အခု ကြန္ပ်ဴတာေခတ္မွာ ကြန္ပ်ဴတာတစ္လံုး ပ်က္သြားရင္ ပစ္စလက္ခတ္ လႊင့္ပစ္ လို႔ မရေတာ့ပါ။ အထူးသျဖင့္ ဟာ့ဒ္ဒစ္မွာ ဘာဖိုင္မွ မရိွ ေတာ့ဘူးဆိုျပီး အျပင္ဆိုင္ကို ပို႔လို႔ မျဖစ္ပါ။ အဲဒီ အခ်က္ အလက္ (ဖိုင္) ေတြကို ျပန္ဆယ္ထုတ္လို႔ ရပါတယ္။

ဖိုင္တစ္ဖိုင္ကို ဖ်က္လိုက္တဲ့အခါ ဘယ္လို ျဖစ္သြားသလဲ

Windows ဒါမွမဟုတ္ တျခား operating system မ်ားဟာ ဟာ့ဒ္ဒစ္ေပၚက ဖိုင္ေတြရိွေနတဲ့ လမ္းေၾကာင္းကို သိထားၾကပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဖတ္တံကေန အီလက္ ထရြန္နစ္ တုံ႔ျပန္မႈနဲ႔ ဖိုင္ေတြတည္ရိွတဲ့ လမ္းေၾကာင္းကို ေျခရာခံႏိုင္တာပါ။ အဲဒီလို ေျခရာခံႏိုင္ဖို႔ကို ပိြဳင္တာ (pointers) လို႔ေခၚတဲ့ အမွတ္အသားေတြ ျပဳလုပ္ထားရပါတယ္။

သင့္ဟာ့ဒ္ဒစ္က ဖိုင္နဲ႔ ဖိုလ္ဒါတိုင္းမွာ ပိြဳင္တာ (pointer) တစ္ခုစီ ရိွပါတယ္။ ပိြဳင္တာ (pointer) လို႔ေခၚတဲ့ အမွတ္ အသားတစ္ခုစီကေန ဖိုင္ရဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြ ဘယ္ ေနရာက စတယ္၊ ဘယ္ေနရာမွာ အဆံုးသတ္တယ္ဆိုတာ ဝင္းဒိုးစ္စနစ္ကို အေၾကာင္းၾကားပါတယ္။

သင့္အေနနဲ႔ ဖိုင္တစ္ဖိုင္ကို delete လုပ္ ဖ်က္လိုက္တဲ့ အခါ ဝင္းဒိုးစ္စနစ္က အဲဒီပိြဳင္တာ (pointer) ကို ျဖဳတ္လိုက္ တာပါ။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ဖယ္ထုတ္လိုက္ပါတယ္။ ျပီးရင္ အဲဒီဖိုင္က အခ်က္အလက္ေတြ ပါဝင္တဲ့ေနရာ (sectors) ေတြကို ရႏိုင္သေလာက္ အမွတ္အသား လုပ္ေပးလိုက္ပါ တယ္။ အျမင္အားျဖင့္ေတာ့ ဖ်က္လိုက္တဲ့ ဖိုင္အခ်က္ အလက္ေတြဟာ ဟာ့ဒ္ဒစ္မွာ မရိွေတာ့ဘူး ဆိုပါေတာ့။ ေစာေစာက အမွတ္အသားလုပ္လိုက္တဲ့ ေနရာ (sectors) ေတြကိုလည္း ေနရာလြတ္ဆိုျပီး သတ္မွတ္လိုက္ပါတယ္။

မွတ္ခ်က္

ဖ်က္မိတဲ့ ဖိုင္အခ်က္အလက္ေတြကို recover ျပန္ လုပ္ခ်င္ရင္ ဟာ့ဒ္ဒစ္မွာ တျခား အလုပ္ေတြ မလုပ္ခင္၊ ဒါမွ မဟုတ္ အခ်က္အလက္ အေျပာင္းအေရႊ႕ မလုပ္ခင္ အျမန္ ျပန္ဆယ္ရပါမယ္။ အထက္မွာ ေရးထားသလို ေနရာ (sectors) ေတြကို ေနရာလြတ္ (space) လို႔ သတ္မွတ္တဲ့အတြက္ ေနာက္ထပ္ ဝင္ေရာက္လာတဲ့ ဖိုင္အခ်က္အလက္မ်ားက ေနရာဝင္ယူပါလိမ့္မယ္။ ဒါဆိုရင္ ဖ်က္မိတဲ့ ဖိုင္အခ်က္ အလက္ေတြကို ျပန္ရဖို႔ ပိုျပီး ခက္ခဲသြားပါလိမ့္မယ္။

ဒါေပမဲ့ ဝင္းဒိုးစ္စနစ္ကေန အဲဒီ အခ်က္အလက္ အေဟာင္းေတြရိွေနတဲ့ sector ေနရာမ်ားအေပၚ အခ်က္ အလက္အသစ္ေတြ ဖံုးအုပ္ ေရးလိုက္ေပမဲ့ အခ်က္အလက္ အေဟာင္းေတြကို ျပန္ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ေသးတယ္လို႔ ဆိုျပန္ပါ တယ္။ အခ်ဳိ႕ေသာ ‘file recovery’ ေဆာ့ဖ္ဝဲေတြက ဘယ္ နည္းနဲ႔ ဖ်က္ဖ်က္၊ အဲဒီဖ်က္လိုက္တဲ့ ဖိုင္ေတြကို ျပန္ေဖာ္ ထုတ္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ အစြမ္း ရိွၾကပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ ေဆာ့ဖ္ဝဲက (overwritten) ဖံုးအုပ္ေရးလိုက္တဲ့ အပိုင္းက လြတ္ေနတဲ့ အစိတ္အပိုင္း ေနရာေတြရဲ႕ ဖိုင္အေဟာင္းေတြ ကို ေရြးခ်ယ္ျပီး ျပန္ေဖာ္ထုတ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။

မွတ္ရန္မွာ

အထက္ေဖာ္ျပပါ အခ်က္ေတြကို solid-state drives (SSDs) ေတြနဲ႔ ေတာ့ မသက္ဆိုင္ပါ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ SSDs တည္ေဆာက္ပံုနဲ႔ ဟာ့ဒ္ဒစ္ (HDD) တည္ေဆာက္ ပံုက လံုးဝ မတူလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

Delete လုပ္ဖ်က္လိုက္တဲ့ ဖိုင္မ်ားသည္ အျမန္ မပ်က္ပါ

သင္ ‘Delete’ လုပ္ ဖ်က္လိုက္တဲ့ ဖိုင္မ်ားကို ကြန္ပ်ဴ တာက ဘာေၾကာင့္ မဖ်က္တာလဲဆိုတာကို သင္စဥ္းစားေန ပါသလား။ ရွင္းပါတယ္။ ဖိုင္တစ္ဖိုင္ကို ‘Delete’ လုပ္လိုက္ တယ္ဆိုတာ အဲဒီဖို္င္ရဲ႕အညႊန္း (pointer) ကိုပဲ ဖ်က္ျပီး ေနရာလြတ္တစ္ခုရေအာင္ ဖန္တီးလိုက္တာပါ။ တကယ္ ဖ်က္မွာက အဲဒီေနရာကို အစားဝင္တဲ့ အခ်က္အလက္ (data) ေတြက ေနရာယူ ဖံုးအုပ္လိုက္တာပါ။ ဥပမာအားျဖင့္ သင္က 10GB အရြယ္အစားရိွတဲ့ ဖိုင္တစ္ဖိုင္ကုိ ဖ်က္ လိုက္တယ္ဆိုရင္ စကၠန္႔ပိုင္းအတြင္း ဒါမွမဟုတ္ ဖ်တ္ကနဲ ေပ်ာက္သြားတာကို ေတြ႕ရပါမယ္။ ဖိုင္အရြယ္အစားၾကီးရင္ အမိႈက္ပံုးထဲမွာေတာင္ မရိွေတာ့ပါ။ တကယ္သာ ဖ်က္မယ္ ဆိုရင္ 10GB အတြက္ မိနစ္မ်ားစြာ ၾကာႏိုင္ပါတယ္။ အခု ျမန္တယ္ဆိုတာက ဟာ့ဒ္ဒစ္မွာ 10GB စာ ေနရာတစ္ခုကို ေပးဖို႔ အဆင္သင့္ လုပ္လိုက္တာပါ။ အဲဒီဖ်က္လို္က္တဲ့ ဖိုင္ကို ျပန္ဆယ္မယ္ (recovery) ဆိုရင္ ရႏိုင္ပါေသးတယ္။

အခုလို ဖ်က္လို္က္တဲ့ဖိုင္ရဲ႕ အညႊန္း (pointer) ကိုပဲ ဖ်က္လိုက္ျခင္းဟာ ဝင္းဒိုးစ္စနစ္က အခ်ိန္ကို သက္သာ ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ သင့္အေနနဲ႔ ဖိုင္ တစ္ဖိုင္လံုးကို ဖ်က္ေစခ်င္ရင္ “file-shredding” tool လို သီးျခား လုပ္ေဆာင္ခ်က္ ေဆာ့ဖ္ဝဲတစ္ခုခုကို သံုးႏိုင္ပါ တယ္။

Solid-State Drives အလုပ္လုပ္ပံုက သီးျခား ျဖစ္ပါတယ္

SSDs (Solid-State Drives) မွာ ဖိုင္မ်ားကို ဖ်က္ တယ္ဆိုတာက memory ကို ဖ်က္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဖ်က္ လိုက္တဲ့ေနရာမွာ အခ်က္အလက္ (data) အသစ္က အစားထိုး ဖံုးအုပ္ျခင္းမ်ဳိး မဟုတ္ပါ။ တစ္နည္းအားျဖင့္ SDs မွာ အခ်က္အလက္ဖိုင္ေတြကို သိမ္းဖို႔ရာ solid-state memory ကို အသံုးျပဳပါတယ္။ ဟာ့ဒ္ဒစ္ေတြမွာ လည္ေနတဲ့ အခ်ပ္ျပားမွာ သံလိုက္နည္းပညာနဲ႔ အခ်က္ အလက္မ်ားကို သိမ္းျခင္းျဖစ္ျပီး SSDs မွာ DDR RAM ဒါမွမဟုတ္ Flash Memory လို႔ေခၚတဲ့ memory chips ကို သံုးျပီး အခ်က္အလက္မ်ားကို သိမ္းျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

SSDs မ်ား ေပၚခါစမွာ ဖ်က္လိုက္တဲ့ အခ်က္အလက္ ဖိုင္မ်ားကို ျပန္ေဖာ္မရႏိုင္ဘူးလို႔ ေျပာၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ နည္းပညာ တိုးတက္ ျမင့္မားလာတာနဲ႔အမၽွ SSDs ကေန ဖ်က္လိုက္တဲ့ အခ်က္အလက္ဖိုင္မ်ားကို ျပန္ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ပါ တယ္။ ဥပမာ EaseUS Data Recovery ျဖစ္ပါတယ္။

Delete လုပ္ ဖ်က္လိုက္တဲ့ ဖိုင္မ်ားကို ျပန္ဆယ္ျခင္း

တကယ္လုိ႔ သင္သည္ ႐ုတ္တရက္ ဖိုင္တစ္ဖိုင္ကို ဖ်က္ျပီးခါမွ ျပန္လိုခ်င္တယ္ဆိုရင္ နည္းလမ္းေတြ ရိွပါတယ္။

-     သင့္အေနနဲ႔ ျပန္ဆယ္တဲ့ recover လုပ္ငန္းကို ခ်က္ခ်င္း ျပန္လုပ္သင့္ပါတယ္။

ဝင္းဒုိးစ္စနစ္က အဲဒီဟာ့ဒ္ဒစ္ေနရာမွာ တစ္ခုခု မေရး ခင္ ဒါမွမဟုတ္ တျခားလုပ္ငန္းစဥ္တစ္ခု မလုပ္ခင္ အခ်ိန္မွာ recovery လုပ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

-    အေကာင္းဆံုးနည္းလမ္းက ဖိုင္တစ္ဖိုင္ကို ဖ်က္မိျပီဆို တာနဲ႔ ကြန္ပ်ဴတာကို ဘာမွ ဆက္မသံုးေတာ့ဘဲ လံုးဝ ပိတ္လိုက္ပါ။ အဲဒီဟာ့ဒ္ဒစ္ကိုျဖဳတ္ျပီး တျခား ကြန္ပ်ဴ တာမွာ အရံအေနနဲ႔တပ္က ဖ်က္လို္က္တဲ့ဖိုင္ကို ျပန္ ဆယ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီနည္းက သင့္အတြက္ အလုပ္ ရႈပ္ႏိုင္ေပမဲ့ recovery အတြက္ ပိုျပီး ေသခ်ာပါတယ္။

ဆိုလိုတာက မူလကြန္ပ်ဴတာမွာ ဖိုင္ဆယ္တဲ့ recovery အလုပ္အတြက္ file-recovery ေဆာ့ဖ္ဝဲကို တင္တဲ့ အခါ အဲဒီတင္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြက ဖ်က္လိုက္တဲ့ ေနရာ (space) မွာ အစားဝင္သြားႏိုင္ပါတယ္။

ဖ်က္လိုက္တဲ့ ဖိုင္ေတြအတြက္ ျပန္ရွာေပးတဲ့ လုပ္ငန္း စဥ္ (tool) ဟာ ဝင္းဒိုးစ္စနစ္မွာ မပါပါ။ အဲဒီအတြက္ third-party tools လို႔ေခၚတဲ့ သီးျခားေဆာ့ဖ္ဝဲတစ္ခုခုကို သံုးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ Recuva v1.43 (www.piriform.com/recuva) လို ေဆာ့ဖ္ဝဲက ဟာ့ဒ္ဒစ္မွာ ဖ်က္လိုက္တဲ့ ဖိုင္ေတြကို စကန္လုပ္ ရွာေပးကာ ျပန္လည္ ေဖာ္ထုတ္ေပးႏိုင္ပါတယ္

ဖ်က္လို္က္တဲ့ ဖိုင္ကို ျပန္ဆယ္မရေအာင္ ကာကြယ္ျခင္း

တကယ္လို႔ သင့္ကြန္ပ်ဴတာက အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္ အလက္ဖုိင္ေတြကို မလိုအပ္လို႔ ဖ်က္ထားတယ္ဆိုပါေတာ့။ အဲဒီကြန္ပ်ဴတာကိုလည္း တျခားတစ္ေနရာကို ပို႔မယ္၊ ဒါမွ မဟုတ္ ေရာင္းလို္က္မယ္ဆိုရင္ သင့္ရဲ႕ အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္အလက္ဖိုင္ေတြက ဟာ့ဒ္ဒစ္မွာရိွေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါက သင့္အတြက္ စိတ္ပူစရာကိစၥလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

သင့္အေနနဲ႔ ဟာ့ဒ္ဒစ္က မလိုအပ္တဲ့ဖိုင္ေတြကို တံျမက္စည္းလွဲျပီး ရွင္းသလို ရွင္းထုတ္ႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒါက ေနရာ (space) ပိုထြက္လာေအာင္ လုပ္တဲ့နည္းလမ္းလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ CCleaner နဲ႔ အတူပါလာတဲ့ Drive Wiper tool ကို သံုးျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္အခ်က္က ဖိုင္ဖ်က္ရာမွာ ဖိုင္ဆိုက္ေသးေသး တစ္ဖိုင္ကိုပင္ ျပန္ဆယ္လို႔ မရေအာင္ ဖ်က္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ ‘Eraser’ လို “file-shredding” ေဆာ့ဖ္ဝဲကိုသံုးျပီး ဖ်က္ရပါ မယ္။ အဲဒီေဆာ့ဖ္ဝဲက ဖိုင္တစ္ဖိုင္ကို စကၠဴျဖဲသလို shred လုပ္တယ္ ဒါမွမဟုတ္ ခဲဖ်က္နဲ႔ ဖ်က္သလို erase လုပ္ဖ်က္ တာမ်ဳိးဆိုတာထက္ အခ်က္အလက္ေတြ ဖံုးအုပ္ေပးလိုက္ တာလို႔ ဆိုပါတယ္။ ျပန္ဆယ္လို႔ မရေအာင္ ကာကြယ္ျခင္း လည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေတာင္ သိပ္မေသခ်ာေသးပါ။ အဲဒီဖိုင္ကို မဖ်က္ခင္ သင့္အေနနဲ႔ copy လုပ္ထားရင္လည္း မူရင္းဖိုင္ ပ်က္သြား သည့္တိုင္ ေကာ္ပီလုပ္လိုက္တဲ့ အရိပ္က ဟာ့ဒ္ဒစ္တစ္ ေနရာမွာ က်န္ရိွႏိုင္ပါတယ္။

မွတ္ရန္မွာ ဖ်က္သမၽွ ဖိုင္အားလံုးအတြက္ “file-shredding” ေဆာ့ဖ္ဝဲကို သံုးမယ္ဆိုရင္ ပံုမွန္ထက္ အခ်ိန္ ၾကာတတ္ပါတယ္။ အေရးၾကီးတဲ့ ဖိုင္ေတြကို ဖ်က္တဲ့အခါ မွသာ သံုးသင့္ပါတယ္။

ေနာက္တစ္နည္းက DBAN (Darik’s Boot and Nuke) လို disk-wiping program မ်ဳိးကို သံုးၾကည့္ပါ။ သင္ဖ်က္လို္က္တဲ့ အခ်က္အလက္ဖိုင္ေတြကို ျပန္ဆယ္ မရေအာင္ ကာကြယ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီနည္းက ဟာ့ဒ္ဒစ္တစ္ခုလံုးကို ဖ်က္ဖို႔သာ ျဖစ္ပါတယ္။ DBAN (CD) ကို တင္တဲ့အခါ ၎က boot ကေန အလုပ္လုပ္မွာျဖစ္ျပီး ဟာ့ဒ္ဒစ္က operating system အပါအဝင္ အခ်က္အလက္ ဖို္င္အားလံုးကို ဖ်က္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ အေရးမပါတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို ဟာ့ဒ္ဒစ္မွာ အစား ထိုးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကြန္ပ်ဴတာကို တျခားသူ တစ္ဦးဦးထံ ေရာင္းမယ္၊ ပို႔မယ္ဆိုရင္ သံုးႏိုင္ပါတယ္။

အခ်ဳိ႕ ကြန္ပ်ဴတာသမားေတြက “ဖ်က္ခ်င္တဲ့နည္းနဲ႔ ဖ်က္၊ ဟာ့ဒ္ဒစ္က အခ်က္အလက္ ဖိုင္ေတြကို ျပန္ေဖာ္ႏိုင္တယ္” လို႔ ဆိုပါတယ္။

ကြၽန္ေတာ္တို႔ သိရသေလာက္ မေသခ်ာပါ။ အေကာင္းဆံုး recovery ေဆာ့ဖ္ဝဲတစ္ခုခုသံုးျပီး ျပန္ေဖာ္ ရင္ေတာင္ ဖ်က္လို္က္တဲ့ အခ်က္အလက္ဖိုင္ေတြကို အျပည့္အဝ မရတတ္ပါ။ အခ်ဳိ္႕ဖိုင္မ်ားက ဖြင့္မရေအာင္ ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ သင့္အေနနဲ႔ ဘယ္လို အေျခအေနမ်ဳိးမွာ ဖ်က္လိုက္တဲ့ အခ်က္အလက္ဖိုင္ေတြကို ျပန္ဆယ္ႏိုင္တယ္ ဒါမွမဟုတ္ ျပန္မဆယ္ထုတ္ႏိုင္ပါဆိုတာကို နားလည္ သေဘာေပါက္ႏိုင္ပါျပီ။

Credit: Computer Journal

HTG Explains: Why Deleted Files Can Be Recovered and How You Can Prevent It ကုိ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္သည္။