ဆိုက္ဘာလုံၿခံဳေရး အေလးေပး လုပ္ေဆာင္ရမယ့္ အခ်က္ေတြ

သင့္ရဲ႕ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ အခ်က္အလက္ေတြ ထိပါး၊ ခိုးယူခံရတာကို ကာကြယ္ဖို႔ လိုက္နာ လုပ္ေဆာင္သင့္တဲ့ အခ်က္ေတြ အေၾကာင္း ေရးထားပါတယ္။ သင္ဟာ ၀က္ဘ္ဆိုက္ေတြ အားလုံးမွာ Password သုံးရမယ့္ ကိစၥေတြ အားလုံးမွာ Password တမ်ိဳးတည္း ေပးထားေလ့ ရိွသလား၊ Facebook မွာ အလြန္အကၽြံ ရွယ္ယာလုပ္ေနေလ့ ရိွသလားဆိုတာ ျပန္ဆန္းစစ္ၾကည့္ပါ။

သင့္အေနနဲ႔ အဲဒီလို အၿမဲလုပ္ေနတယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ဟက္ကာေတြရဲ႕ မ်က္ေစာင္းထိုးခံ ေနရၿပီ ဆိုတာ ေသခ်ာေနၿပီး၊ ဆိုက္ဘာ အမႈအခင္းေတြရဲ႕ သားေကာင္ျဖစ္ဖို႔ ကိ်န္းေသေနပါၿပီ။ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံ တခုတည္းမွာတင္ ဆိုက္ဘာ အမႈအခင္း ေတြေၾကာင့္ ဆုံးရႈံးနစ္နာမႈ ေပါင္ ၂၇ ဘီလီယံေလာက္ ဆုံးရႈံးခဲ့ပါတယ္။

သင့္အေနနဲ႔ ဆိုက္ဘာမႈခင္း က်ဴးလြန္သူေတြရဲ႕ ပစ္မွတ္ အလြယ္တကူ မျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳတင္ လုပ္ေဆာင္စရာ ရိွတာေတြ လုပ္ေဆာင္ထား သင့္ပါတယ္။

Integrals ရဲ႕ လုံၿခံဳေရးဆိုင္ရာ မဟာဗ်ဴဟာ ဌာနရဲ႕ ဒါရိုက္တာ Garry Sidaway က သင့္အေနနဲ႔ လုံၿခံဳေရး ဆိုင္ရာ Antivirus ေဆာ့ဖ္၀ဲ သုံးမထားဖို႔ မ်ားပါတယ္။ သင့္အေနနဲ႔ အဲဒီလို ေဆာ့ဖ္၀ဲတခုခု Install လုပ္မထားဘူး ဆိုရင္ေတာ့ ဒါဟာ သင့္ရဲ႕ ပထမဦးဆုံး အမွား လုပ္မိတာ ျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာခ့ဲပါတယ္။

အဲဒီ လုံၿခံဳေရးဆိုင္ရာ အဖြဲ႔အစည္းဟာ အစိုးရ ေအဂ်င္စီေတြ၊ ေဆး၀ါး ကုမၸဏီေတြ၊ ႏိုင္ငံတကာ ေငြေၾကး ၀န္ေဆာင္မႈ အဖြဲ႔အစည္းေတြ အတြက္ ကြန္ပ်ဴတာ၊ ဆုိက္ဘာလုံၿခံဳမႈဆိုင္ရာ အႀကံေပး လုပ္ေဆာင္ေပးေနတဲ့ အဖြဲ႔အစည္း ျဖစ္ပါ တယ္။

Garry Sidaway ရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္အရ ကြန္ပ်ဴတာ သုံးစြဲသူေတြ အားလုံးဟာ ဘယ္လို ျပႆနာ ဒုကၡေတြ ျဖစ္လာ ႏိုင္တယ္ ဆိုတာ ပိုအာရုံစိုက္ လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္ လို႔ ေျပာၾကား ခဲ့ပါတယ္။ သင့္ အေနနဲ႔  သင္ကိုယ္တိုင္ သာမက သင့္ရဲ႕ မိသားစု၀င္ေတြရဲ႕ အျပဳအမႈ လုပ္ေဆာင္မႈ ေတြကိုပါ ဂရုစိုက္ လုပ္ေဆာင္ရပါမယ္။ ဥပမာ အေနနဲ႔ သင့္ရဲ႕ မိခင္ဟာသူ႔ရဲ႕ အခ်က္အလက္ အေၾကာင္းအရာ document ေတြကို ရွယ္ယာ လုပ္လိုက္မိၿပီး၊ ဘာလုပ္လိုက္ သလဲ ၊ ဘာေၾကာင့္ လုပ္ သလဲ ဆိုတာ ေသေသခ်ာခ်ာ မသိဘဲ ရွယ္ယာ လုပ္လိုက္မိတာမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ လည္း ေျပာပါတယ္။

အဲဒီလို မေတာ္တဆ လုပ္ေဆာင္မိတာဟာ သူခိုးေတြကို ဓား႐ိုးကမ္း မိတာမ်ိဳး ျဖစ္ၿပီး ျပႆနာေတြရဲ႕ အစ ျဖစ္ပါတယ္။ ဟက္ကာေတြကို ေလ်ာ့တြက္လို႔ မရဘဲ သူတို႔ဟာ ဘယ္လို ေဒတာ အမ်ိဳးအစားကို လိုခ်င္သလဲ၊ လိုအပ္သလဲ ဆိုတာ အတိအက် သိပါတယ္။ အဲဒီ လို ေဒတာ မ်ိဳးေတြကို ဘယ္လို၊ ဘယ္ေနရာ ကေန ရယူႏိုင္သလဲ ဆိုတာ အတိအက် သိရပါတယ္။ သူတို႔ ရယူၿပီးတဲ့ ေဒတာေတြကို ဘယ္အခ်ိန္၊ ဘယ္ေနရာမွာ ဘယ္လိုပုံစံမ်ိဳးနဲ႔ သုံးမလဲ ဆိုတာလည္း အတိအက် မသိႏိုင္ဘူး လို႔ ေျပာပါတယ္။

က်ေနာ္တို႔ဟာ တိုက္ခိုက္မႈ အမ်ိဳးမ်ိဳးကို အမ်ားအျပား ႀကံဳေတြ႔ ခဲ့ရပါတယ္။ သုံးစြဲသူေတြရဲ႕ Password ေတြကို ခိုးယူခ်င္လို႔ အေယာင္ေဆာင္ အီးေမးလ္ေတြ ပို႔ၿပီး သင္ ကလစ္ႏွိပ္လိုက္မိတာနဲ႔ အဲဒီ အခ်က္အလက္ေတြကို သူ႔ရဲ႕ ၀က္ဘ္ တေနရာရာကို ပို႔ေအာင္လုပ္ၿပီး၊ ခိုးယူတတ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ဟက္ကာေတြ သုံးစြဲတဲ့ နည္းလမ္း ေတြထဲက တခုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံ တခုတည္းမွာတင္ ေပါင္ ၂၇ ဘီလီယံေလာက္ ထိခိုက္ဆုံး႐ႈံးမႈေတြ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ အထဲမွာ ကုမၸဏီေတြရဲ႕ အသိဉာဏ္ ဆိုင္ရာ ပိုင္ဆိုင္မႈေတြ ခိုးယူခံရတာနဲ႔ စက္မႈလုပ္ငန္းေတြရဲ႕ လွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္ေတြကို စပိုင္လုပ္ ေထာက္လွမ္း ခံရမႈေတြေၾကာင့္ ထိခိုက္နစ္နာ ဆုံးရႈံးမႈေတြက ေပါင္ ၂၁ ဘီလီယံေလာက္ ရိွေနပါတယ္။

ဆိုရွယ္မီဒီယာ ေတြမွာ ရွယ္ယာလုပ္ၾကတဲ့ လုပ္ငန္း သေဘာသဘာ၀ လုပ္ေဆာင္ခ်က္နဲ႔ အၿမဲပဲ ပိုမုိ ရႈပ္ေထြး ခက္ခဲလာေစတဲ့ malicious software (Malware) ေတြဟာ သူတို႔ အလိုရိွ သလို လုပ္ေဆာင္ဖို႔ အတြက္ ခြင့္ျပဳ ေပးေနေစပါတယ္။ ဆိုက္ဘာမႈခင္းေတြဟာ တဦးခ်င္းစီကိုေရာ၊ အဖြဲ႔အစည္း ေတြကိုပါ ရည္ရြယ္ တိုက္ခိုက္ ေနၾကပါတယ္။

ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြကို ခိုးယူမႈေတြဟာ သင့္ရဲ႕ ယုံၾကည္ရတဲ့ မိတ္ေဆြေတြကေန တဆင့္၊ ဒါမွမဟုတ္ သင္ စိတ္၀င္စားတဲ့ အေၾကာင္းအရာမ်ိဳး၊ သင္စိတ္ခ်ရ ယုံၾကည္ရတဲ့ အဖြဲ႔အစည္း တခုခု ဥပမာ သင္ ဆက္သြယ္ေနတဲ့ ၀က္ဘ္ တခုခုကေန အေယာင္ေဆာင္ ေရာက္ ရိွလာတဲ့ အီးေမးလ္ကို ကလစ္လုပ္မိတာ၊ တြဲဖက္ ထည့္ေပး ထားတဲ့ Aattached file ေတြကို ကလစ္လုပ္မိတာ မ်ိဳးကေန ကူးစက္ ခံရတာ၊ တိုက္ခိုက္ခံ ရတာမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

သိပ္မၾကာ ေသးခင္က ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ျဖစ္ရပ္တခုက မိုက္ခ႐ိုေဆာ့ဖ္ ဒစ္ဂ်စ္တယ္မႈခင္း ယူနစ္ရဲ႕ လုံၿခံဳေရးဆိုင္ရာ သတိေပးခ်က္ အေယာင္ေဆာင္ထားတဲ့ စာေတြဟာ မဲလ္၀ဲလ္ေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။ အမ်ားယုံၾကည္ စိတ္ခ်ရတဲ့ အဖြဲ႔အစည္း တခုခုကို မသမာသူေတြက ခုတုံးလုပ္ အလြဲသုံးေလ့ ရိွပါတယ္။

သင္လက္ခံရတဲ့ Link ေတြကို အလြယ္တကူ ကလစ္္မႏွိပ္ပါနဲ႔။

**********************************************

ဆိုက္ဘာ ရာဇ၀တ္မႈေတြ အမ်ားဆုံး ျဖစ္ေလ့ရိွတာက Link ေတြကိုအလြယ္တကူ ကလစ္ လုပ္လိုက္မိတာနဲ႔ တြဲပါလာ တဲ့ ဖိုင္ (attached file) ေတြကို ဖြင့္ၾကည့္မိတာေၾကာင့္ အမ်ားဆုံး ျဖစ္ေလ့ရိွပါတယ္။ တခါတေလမွာ ဖစ္ရွင္း (phishing) အီးေမးလ္ေတြဟာ စာလုံးေပါင္းေတြ မွားေနတာ၊ ဂရမ္မာေတြ အသုံးလြဲေနတာ အလြယ္တကူ သိႏိုင္တဲ့ အီးေမးလ္ေတြ ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။

ဖစ္ရွင္းဆိုတာက ဆိုက္ဘာမႈခင္း က်ဴးလြန္သူေတြကေန ငါးစာခ်ၿပီး ငါးမွ်ားသလို အခ်ဥ္ေလးေတြ လိုက္ရွာတဲ့ သေဘာကို ေခၚေ၀ၚသုံး ပါတယ္။ စာလုံးေပါင္းကို phishing လို႔ေပါင္းၿပီး ဖစ္ရွင္းလို႔ပဲ အသံထြက္ ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ေသေသခ်ာခ်ာ ရည္ရြယ္ ျပင္ဆင္ၿပီး တိုက္ခိုက္ လာခဲ့ရင္၊ အစစ္နဲ႔တူေအာင္ လုပ္ထားခဲ့ရင္ အလြယ္တကူ မသိႏိုင္ ပါဘူး။ ဆိုရွယ္ မီဒီယာေတြက အခ်ဥ္ဖမ္းခံရဖို႔ အေကာင္းဆုံးေနရာ ျဖစ္ေနၿပီး တေယာက္ခ်င္းစီရဲ႕ ဘာေတြ စိတ္၀င္စား သလဲ၊ ဘာေတြ လိုအပ္သလဲ၊ ဘာေတြ လုပ္ေလ့ရိွသလဲ ဆိုတာကို အလြယ္တကူ သိရိွႏိုင္သလို အလြယ္တကူ ဖမ္းမိႏိုင္တဲ့ ျခင္းထဲက ငါးေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။

မတူညီတဲ့ ဆိုက္ေတြ အတြက္ password ေတြ သီးျခားသံုးပါ။

*********************************************

အီးေမးလ္၊ ဆိုရွယ္ မီဒီယာစတာေတြ အတြက္ password ေတြသံုး ရပါတယ္။ password ေတြကို အလြယ္တကူ မေပးပါနဲ႔။ အမ်ားသိတဲ႔ ကိုယ့္ရဲ႕ နာမည္ေျပာင္၊ ကိုယ့္အခ်စ္ဆုံး ေခြးေလးရဲ႕ နာမည္စတာေတြ မသံုးဖို႔ ေရးခဲ႔ၿပီးပါၿပီ။ လက္ရွိျဖစ္ ေနတဲ့ ျပႆနာက ဖုန္းထဲကအေကာင့္ ဖြင့္လို႔ မရလို႔ ကြန္ပ်ဳတာကြန္ရက္ တခုခု သံုးထားတဲ့ တျခားသူ တေယာက္ေယာက္ကို  အေကာင့္ဖြင့္ခိုင္းတာ၊ သမီးရည္းစား၊ လင္မယား ဘ၀တုန္းကေတာ့ တေယာက္ password တေယာက္ ေပးသိထားၿပီး ကြဲတာ၊ ျပတ္တာလည္း ျဖစ္ေရာ အကုန္လံုးသိတဲ႔ လ်ဳိ႕၀ွက္ခ်က္ေတြ ျဖစ္လာ ပါတယ္။ ႏွစ္ကိုယ္တူ ခ်စ္ခဲ့သမွ်ေတြ အားလံုးအင္တာနက္ ေရာက္ကုန္ပါတယ္။ အေရးအႀကီးဆံုးနဲ႔၊ ဒီ ျပႆနာ အျဖစ္ဆံုး လုပ္ေဆာင္ခ်က္ ပုံစံတခု ျဖစ္ေနပါတယ္။

သင့္ရဲ႕အဓိက အီးေမးလ္ရဲ႕ password တခုတည္းကို မသံုးပါနဲ႔။

**********************************************

ဟက္ကာကေန သင့္ရဲ႕ အဓိက အီးေမးလ္ရဲ႕ password ကို ခိုးယူရခဲ့ရင္ သင္ ၀င္ေရာက္လုပ္ေဆာင္တဲ့ password ေတြ အားလံုး အဲ့ဒီ အီးေမးလ္နဲ႔ ဆက္စပ္ သိရိွေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ password ေတြ ေျပာင္းတာ၊ ေမ့သြားလို႔ အသစ္ လုပ္တာေတြ အားလံုး အဲဒီမိန္း အီးေမးလ္နဲ႔ ဆက္သြယ္ လုပ္ေဆာင္မွာ ျဖစ္လို႔ အဲဒီ အီးေမးလ္ရဲ႕ password သိရင္၊ သူလုပ္ခ်င္တဲ့ ကိစၥေတြ အားလံုး နီးပါး အလြယ္တကူလုပ္သြား ႏိုင္ပါတယ္။

သင့္ရဲ႕ ဘဏ္လုပ္ငန္းနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ ရယူသြားႏိုင္ပါတယ္။ သင့္ဘဏ္ အေကာင့္ထဲက ပိုက္ဆံေတြ အလြယ္တကူ ခုိးယူ သြား ႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီလိုခိုးယူ လုပ္ေဆာင္မႈေတြေၾကာင့္ ၿဗိတိန္ တႏိုင္ငံထဲမွာ တႏွစ္ကို ေပါင္ ၂ ဘီလီယံေလာက္ ဆုံးရႈံး ေနပါတယ္။

မေသခ်ာရင္ ဘေလာ့ဂ္ (block) လုပ္ပါ

******************************

ေဖ့စ္ဘြတ္ထဲကေန invite လုပ္တာ၊ အဲဒီ ဆက္သြယ္လာတဲ့ သူဟာ မသိတဲ့သူ တေယာက္ေယာက္ ျဖစ္ေနခဲ့ရင္ လက္မခံသင့္ ပါဘူး။ သင္ မသိရင္၊ မေသခ်ာရင္ ဘာမွ လက္ခံစရာ အေၾကာင္း  မရိွပါဘူး။ သူ႔အေကာင့္ထဲက ပုံေတြ၊ နာမည္၊ ေမြးေန႔၊ ေမြးရက္၊ က်ား၊ မ စတာ ေတြဟာ ႀကိဳက္သလို ထည့္ထား ႏိုင္ပါတယ္။ အေကာင့္ နာမည္ေတြက လည္း ႀကိဳက္သလို ေပးထား ႏိုင္တယ္ ဆုိတာကို မေမ့ပါနဲ႔။ သင္မသိတဲ့ သူ တေယာက္ တံခါးလာေခါက္တိုင္း ဖြင့္ေပး မလားဆိုတာ သတိျပဳပါ။

သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ ရွယ္ယာမလုပ္ခင္၊ ေနာက္တခါ ျပန္စဥ္းစားပါ

*****************************************************

သင့္ရဲ႕ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကို ရွယ္ယာ မလုပ္ခင္၊ post မလုပ္ခင္ ေသေသခ်ာခ်ာ စဥ္းစားပါ။ သိသိ မသိသိ invite လုပ္၊ Accept လုပ္ရင္ေတာ့ ဒုကၡေရာက္မွာ ေသခ်ာပါတယ္။ ဒီေန႔ အင္တာနက္၊ ဖုန္းစတဲ့ လုပ္ေဆာင္သံုးစြဲ ေနၾကတဲ့ သူေတြ အမ်ားစုဟာ ဘဏ္ေတြ၊ ေငြေၾကးဆိုင္ရာ ကိစၥေတြကို ေပါ့ေပါ့ဆဆနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ေနၿပီး ဆိုရွယ္မီဒီယာမွာ ပံုတပုံ ပို႔လိုက္သလို အလြယ္တကူ လုပ္လိုက္တာမ်ား ပါတယ္။

အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္ေတြကို ဆိုရွယ္မီဒီယာမွာ သံုးလုိက္မိတာ၊ တေယာက္ေယာက္ကို ရည္ရြယ္ပို႔တာ ျဖစ္ေပမယ့္ ဆက္တင္ မွားေနၿပီး အမ်ားၾကည့္ႏိုင္တဲ့ Public ဆက္တင္မွာ ထားထားမိတာမ်ဳိး ျဖစ္ေနတတ္လို႔ သင္ အေၾကာင္း အရာ တခုခုကို post မလုပ္ခင္မွာ ႏွစ္ခါ ျပန္စစ္ေဆး ရပါမယ္။

အီးေမးလ္ အေကာင့္တခုထက္ ပိုသံုးပါ

*****************************

သင့္အေနနဲ႔ ဘဏ္၊ ေငြေၾကးဆိုင္ရာ ကိစၥေတြ အတြက္ အေကာင့္တခု၊ သီးျခား အေကာင့္တခုက ေစ်း၀ယ္ဖို႔ ဒါမွမဟုတ္ ဆိုရွယ္ကြန္ရက္ကို သံုးဖို႔ လုပ္ထားသင့္ ပါတယ္။ ဒါဟာ ဖစ္ရွင္း အီးေမးလ္ ေတြကို အလြယ္တကူ စစ္ေဆး ႏိုင္ပါတယ္။ သိရွိႏိုင္ေစပါတယ္။

ဘာ ျဖစ္လို႔လဲ ဆိုေတာ့ သင့္ ဆိုရွယ္ကြန္ရက္ကိုပဲ သီးသန္႔သံုးဖို႔ လုပ္ထားတဲ့ အေကာင့္မွာ ဘဏ္၊ေငြေၾကး ဆိုင္ရာ အီးေမးလ္ တခုေတြ႔ရတယ္ ဆိုရင္၊ အဲဒီ အီးေမးလ္ဟာ ဖစ္ရွင္းအီးေမးလ္ ျဖစ္ဖို႔ ေသခ်ာ ေနပါၿပီ။ သင္ဘဏ္နဲ႔ ဆက္ သြယ္ခဲ့တုန္းက အဲဒီ အီးေမးလ္ လိပ္စာကို သံုးမထားလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

Mac ေတြဟာလည္း လံုျခဳံေရးဆိုင္ရာ ျပႆနာျဖစ္ႏိုင္တယ္

*****************************************

Mac Book ေတြ သုံးထားတယ္။ iphone ေတြ သံုးထားတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ၊ မဲလ္၀ဲေတြ တျခားလံုၿခဳံေရး ျပႆနာေတြ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး လို႔ စိတ္ခ် ထားလို႔ မရပါဘူး။ OS တခုအတြက္ ေရးသားထားတဲ႔ မဲလ္၀ဲတခုဟာ တျခား OS ပလက္ေဖာင္း တခုကို မကူးစက္၊ မျပန္႔ပြားႏိုင္တာပဲ ရွိရမယ္။ ပီစီေတြမွာတုန္းက ၀င္းဒိုးစ္အတြက္ ဖုန္းေတြမွာ အင္းဒရိုက္ အတြက္ အဓိကထား တိုက္ခိုက္ေလ့ရွိတဲ့ အတြက္ တျခား OSသံုး ပလက္ေဖာင္းေတြ တိုက္ခိုက္ခံရမႈ နည္းပါတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ Mac OS, ios ေတြ အတြက္ ရည္ရြယ္ေရးသား တိုက္ခိုက္မႈေတြလည္း ရွိႏိုင္ပါတယ္။ Mac OS, iOS ပစၥည္းေတြဟာ လုံၿခံဳေရး စိတ္ခ်ရတယ္ ဆိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။ လံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာ ကိစၥေတြ အလားတူ လုပ္ေဆာင္ထားဖုိ႔ လုိပါမယ္။

တယ္လီဖုန္း ျပင္ဆိုင္ေတြကို ဖုန္း၊ ကြန္ပ်ဴတာ ျပင္ခိုင္းတဲ့ အခါမ်ဳိးမွာ သင့္ရဲ႕ ေဒတာေတြရဲ႕ စိတ္ခ်လံုၿခံဳမႈ အတြက္  ထည့္စဥ္းစား မိပါသလား။ သင့္ဖုန္းဆင္းကတ္ေတြ၊ SD ကတ္ေတြကို ျဖဳတ္ၿပီးမွ၊ ေဒတာေတြကို အရင္ေကာ္ပီကူးထား ဖို႔ေကာ သတိရရဲ႕လား၊ ဆိုတာ ျပန္စဥ္းစား ၾကည့္ပါ။ သင့္ရဲ႕ ေဒတာေတြကို ဖုန္းျပင္ တဲ့သူေတြက ေကာ္ပီကူးယူထား ႏိုင္တယ္ ဆိုတာ သတိထားပါ။

သင့္ရဲ႕ ေဒတာေတြ အေရးႀကီးရင္ ဆင္းကတ္၊ SD ကတ္၊ Harddrive ေတြကို ျဖဳတ္ ယူထားပါ။ ဒီလိုေရး လိုက္တာဟာ ဖုန္းျပင္သူေတြ၊ ကြန္ပ်ဴတာ ျပင္သူေတြ မ႐ိုးသားဘူးလို႔ မဆိုလိုပါ။ မ႐ုိးမသား မလုပ္ခဲ့ရင္ေတာင္မွ သင့္ရဲ႕ ေဒတာေတြ ပ်က္သြားႏိုင္ပါတယ္။ သင္မလုပ္ တတ္ခဲ့ရင္ေတာင္မွ သင့္ရဲ႕ေရွ႕မွာ ျဖဳတ္ခိုင္း ျပင္ခိုင္းတာမ်ဳိး လုပ္သင့္ပါတယ္။

သင့္ဖုန္းရဲ႕ေဒတာေတြကို ဖ်က္ပစ္လို႔ ရတဲ့လုပ္ေဆာင္ခ်က္သံုးပါ

**********************************************

iPhone ေတြ အတြက္ Find My iphone၊ Andnoid ေတြ အတြက္ lost, Black Berry ေတြ အတြက္ Protect စတဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြဟာ သင့္ရဲ႕ ဖုန္းေပ်ာက္တာ ခိုးယူခံရတာမ်ဳိး ျဖစ္ခဲ့ရင္ သင့္ရဲ႕ေဒတာေတြကို အေ၀းကေန လွမ္းဖ်က္ ႏိုင္ပါတယ္။

တျခားလံုၿခံဳေရး ဆိုင္ရာကာကြယ္မႈေပးတဲ့ ေဆာ့ဖ္၀ဲေတြကလည္း အလားတူ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြ ျဖန္႔ခ်ိ ေရာင္းခ် ထားပါတယ္။ သင့္ရဲ႕ အေရးႀကီးတဲ့ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ၊ ဖုန္းနံပါတ္ေတြ၊ လိပ္စာေတြ သူမ်ား လက္ထဲ မေရာက္ေအာင္ ႀကိဳတင္ ေလ့လာထားသင့္ ပါတယ္။ သူမ်ားကို ေရာင္းမယ့္ ဖုန္းေတြကိုလည္း ေဒတာေတြ အရင္ဖ်က္ၿပီး ေသခ်ာမွ ေရာင္းတာ ေပးတာမ်ဳိး လုပ္သင့္ပါတယ္။

အမ်ားသံုး ၀ိုင္ဖိုင္ေတြကို သတိထားပါ

****************************

၀ိုင္ဖိုင္ ေဟာ့စေပါ့ေတြ အမ်ားစုဟာ သတင္းအခ်က္ အလက္ေတြကို လွ်ိဳ႕၀ွက္ကုဒ္ေတြ ေျပာင္းပို႔တဲ့ encrypt လုပ္ ေဆာင္ခ်က္ သံုးမထားပါဘူး။ သတင္း အခ်က္ အလက္ေတြဟာ သင္ ျမင္ ေတြ႔ မရႏိုင္တဲ႔ ေလထုထဲကေန ဆက္သြယ္ ပို႔ေဆာင္တာျဖစ္ပါတယ္။ သင့္ရဲ႕ သတင္းအခ်က္ အလက္ ပို႔ေဆာင္တဲ့ ေဒတာ packet ေတြကို မသမာတဲ့သူ တေယာက္ေယာက္က ၾကားကေန ျဖတ္ယူ သြားႏိုင္ပါတယ္။

သူ႔အေနနဲ႔ ေဆာ့ဖ္၀ဲေသးစားေလး တခုကို သံုးၿပီး အလြယ္တကူ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ပါတယ္။ အထူးသျဖင္႔ ခရီးသြား လာရင္း ေလဆိပ္ လိုေနရာမ်ဳိးမွာ အမ်ားသံုး ၀ိုင္ဖိုင္ကို သံုးၿပီး ဘဏ္နဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး ေငြလႊဲတာ ဘဏ္စာရင္းေတြကို စစ္ေဆးတာမ်ဳိး လုပ္မိတာ ျဖစ္ပါတယ္။ သင့္အေနနဲ႔ ေဒတာေတြကို encrypt လုပ္ခဲ့ရင္ ေတာင္မွ စိတ္မခ်ရဘူး ဆိုတာ သိထားပါ။ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ အမ်ားသံုး ၀ိုင္ဖိုင္ေတြ သံုးၿပီး အေရးႀကီးတဲ႔ အခ်က္ အလက္ေတြ၊ password ေတြ၊ ကိုယ္ေရး ကိုယ္တာ အခ်က္အလက္ေတြကို လံုး၀ပို႔တာ၊ ယူတာမ်ဳိး မလုပ္သင့္ပါဘူး။

အတည္ျပဳခ်က္ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ အဆင့္ ႏွစ္ခု သတ္မွတ္ထားပါ

**********************************************

တကယ္လို႔ သင့္ရဲ႕ အီးေမးလ္ ဒါမွမဟုတ္ cloud လုပ္ေဆာင္ခ်က္ တခုခု လုပ္ေဆာင္မယ္ ဆိုရင္ ဥပမာ Gmail, Droupbox, Facebook စတာေတြသံုးမယ္ ဆိုရင္သင့္ password ကို ထည့္သြင္းမယ့္ အခ်ိန္ အတည္ျပဳ ခ်က္ရယူတဲ့ ကုဒ္ (Verification code) သင့္ ဖုန္းရဲ႕ SMS ပို႔ေပးဖို႔ လုပ္ထား ႏိုင္ပါတယ္။ Gmail ဆိုရင္ ရက္ ၃၀ ျပည့္တိုင္းမွာ ကုဒ္အသစ္ေတြ ပို႔ေပးဖို႔ ဆက္တင္ လုပ္ထားႏိုင္ ပါတယ္။ ဒါမွ မဟုတ္ မတူညီတဲ့ ကြန္ပ်ဴတာ ပစၥည္း တခုခုကို သံုးတိုင္း အဲဒီ အတည္ ျပဳခ်က္ရယူမယ့္ ဆက္တင္ကို သံုးထားတာမ်ဳိး လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

အဲဒီ အတြက္ ဟက္ကာေတြဟာသင့္ရဲ႕ password ေတြကို ခရက္ (crack) လုပ္ ခိုးယူႏိုင္ ေပမယ့္ ယာယီထုတ္ေပးတဲ့ အဲဒီ အတည္ ျပဳခ်က္ ရယူတဲ့ ကုဒ္ (verification code) ေတြကို ပါတဲြၿပီး ရယူသံုးဖို႔ မလြယ္ကူဘဲ ျဖစ္ေနပါ လိမ့္မယ္။ အၿမဲတမ္း မဟုတ္ေတာင္ အေရး ႀကီးေဒတာေတြ ပို႔ယူမယ့္ အခ်ိန္မ်ဳိးမွာ ဂ႐ုစိုက္လုပ္ေဆာင္သင့္ ပါတယ္။

သင့္ဖုန္းနဲ႔ တက္ဘလက္ေတြကို ေလာ့ခ်ထားပါ

***********************************

သင့္ဖုန္းေတြရဲ႕ေလာ့ဂ္ (Lock) လုပ္ေဆာင္ခ်က္ဟာ အိမ္တအိမ္ရဲ႕ အိမ္မႀကီးတံခါးေပါက္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ သင္ဖုန္းကို အလြယ္တကူ ရယူ သံုးစြဲလို႔ မရေအာင္ ေလာ့ဂ္ခ်ထား သင့္ပါတယ္။ သင့္မိတ္ေဆြေတြ၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြ ထဲက သင့္ကို မလိုတမာျဖစ္ၿပီး အေႏွာက္အယွက္ ေပးတာမ်ဳိးကို ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္။

အဲဒီလို ဖုန္းကိုေလာ့ဂ္ ခ်တာထက္ ပိုစိတ္ခ်ရတဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ဟာ ကြန္ပ်ဴတာ၊ လက္ပ္ေတာပ့္ ေတြမွာ သံုးတဲ့ password ေတြနဲ႔ ဆင္တူပါတယ္။ ဒီထက္ပိ္ုၿပီး စိတ္ခ်ခ်င္ရင္ေတာ့ လက္ေဗြဖတ္တဲ့ (finger print) လုပ္ေဆာင္ခ်က္ ပါတဲ့ ဖုန္း၊ တက္ဘလက္၊ လက္ပ္ေတာ့ပ္ ေတြကို ဝယ္သံုးသင့္ပါတယ္။ အဲဒီ လက္ ေဗြဖတ္တဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ဟာ ဖုန္းေတြ အခိုးခံရတာ၊ က်ေပ်ာက္တဲ့ အခါမ်ဳိးေတြမွာ ကိုယ့္ဖုန္း ရသြားတဲ့သူ ကေန အလြယ္တကူ ဖြင့္ၾကည့္လို႔ မရေအာင္ ကာကြယ္ေပးပါလိမ့္မယ္။

သင့္ရဲ႕ အေကာင့္အခ်က္ အလက္ေတြ၊ ပ႐ိုဖိုင္ (Profile) ေတြ ထဲက သင့္ရဲ႕ ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ၊ သင့္ရဲ႕ အိမ္လိပ္စာ၊ ေမြးေန႔၊ ဖုန္းနံပါတ္ စတာေတြကို မျဖည့္ဘဲ ထားလို႔ ရရင္ မျဖည့္ပဲထားတာ၊ အမွန္မဟုတ္တာေတြ ျဖည့္ထားတာ၊ ျပင္တာမ်ဳိးေတြ လုပ္ထားႏိုင္ပါတယ္။

ဒီမွာ လည္းတျဖည္း ျဖည္းနဲ႔ အြန္လိုင္း သံုးစြဲမႈေတြ ပိုမ်ားလာၾကၿပီး အြန္လိုင္းနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ျပႆနာေတြ၊ မႈခင္းေတြ အထိပါ ျဖစ္လာေနပါၿပီ။ အဲဒီအတြက္ အေရးအႀကီးဆံုးနဲ႔ အဓိက အက်ဆံုးလုပ္ရမွာက သင္ကိုယ္တိုင္ ျဖစ္ ေနပါတယ္။

ဆိုက္ဘာမႈခင္းေတြ အမ်ားစုထဲမွာ သံုးစြဲသူကိုယ္တိုင္ရဲ႕ ေပါ့ဆမႈ၊ ေမ့ေလ်ာ့တာ၊ ေပ်ာက္ဆံုးတာ ေတြေၾကာင့္ ဆံုး႐ံႈးနစ္နာမႈေတြ ျဖစ္တာ ေတာ္ေတာ္မ်ား ပါတယ္။ အမွားတခုခု လုပ္လိုက္မိၿပီးမွ  ေဆာရီးဆိုၿပီး ျပင္လို႔ မရႏိုင္ ပါဘူး။ ဒီေန႔ ဒီအခ်ိန္မွာ သံုးစြဲေနၾကတဲ့ ဖုန္းေတြ တျခားပစၥည္းေတြဟာ ဓာတ္ပံု႐ိုက္တာ၊ အသံဖမ္းတာမ်ဳိးေတြ လုပ္ဖို႔ ဘာမွ ခက္ခဲတဲ့ကိစၥ မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ သင္ကိုယ္တိုင္ ဆင္ဆင္ခ်င္ခ်င္ ေျပာဆို ေနထို္င္ဖို႔ အမ်ားႀကီး အေရးႀကီး ပါတယ္။

အြန္လိုင္း သံုးစြဲသူအားလံုး လံုၿခံဳစိတ္ခ်စြာ သံုးႏိုင္ၾကပါေစေၾကာင္း လက္ေဆာင္ေပးလိုက္ပါတယ္။     ။

ဖိုးႏုိင္၀င္း (မာစတာပိစ္)

iPhone သံုးစြဲသူအမ်ားစု သတိမထားမိႏိုင္ေသာ ေမွာ္ဆန္သည့္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား

(၁) iPhone ကို လႈပ္ယမ္းၿပီး undo လုပ္ျခင္း

**************************************

စာ႐ိုက္သည့္အခါ သို႔မဟုတ္ ဓာတ္ပံုတစ္ပံုကို ျပင္ဆင္မႈျပဳလုပ္သည့္အခါ အမွားအယြင္း တစ္စံုတစ္ရာ ျပဳလုပ္မိ ပါက ဖုန္းကို အနည္းငယ္ လႈပ္ယမ္းၿပီး undo ျပဳလုပ္ႏိုင္သည္။

(၂) Airplane mode သို႔ေျပာင္းၿပီး ဘက္ထရီကို လ်င္ျမန္စြာ အားသြင္းျခင္း

********************************************************

Airplane mode သို႔ေျပာင္းလဲျခင္းသည္ ႀကိဳးမဲ့စနစ္ႏွင့္ ဆယ္လူလာ အသံုးျပဳမႈကို ပိတ္ေပးေသာေၾကာင့္ ဖုန္း ဘက္ထရီကို ယခင္ထက္ ႏွစ္ဆပိုျမန္ေသာႏႈန္းျဖင့္ အားသြင္းေပးႏိုင္သည္။

(၃) Email မ်ားကို အသံထြက္ဖတ္ရန္ Siri ကို ေစခိုင္းျခင္း

**********************************************

“Read my email” ဟု ေျပာလိုက္႐ံုျဖင့္ Siri က message အားလံုးကို က်ယ္ေလာင္ေသာ အသံျဖင့္ ဖတ္ေပးႏိုင္သည္။ မၾကာေသးမီက ဝင္ေရာက္ထားေသာ email မ်ားကို ဖတ္ခိုင္းလိုပါက “Read my latest email” ဟု ေျပာၾကားကာ ေစခိုင္းႏိုင္သည္။ ထို႔အျပင္ Maung Maung ၏ email ကို ဖတ္႐ႈလိုပါက “Do I have email from Maung Maung?” ဟု ေျပာၾကားကာ ေစခိုင္းႏိုင္သည္။

(၄) ေကာင္းကင္တြင္ ပ်ံသန္းေနသည့္ ေလယာဥ္မ်ားကို ရွာေဖြျခင္း

***************************************************

“What flights are above me?” သို႔မဟုတ္ “Planes overhead” ဟု ေျပာလိုက္႐ံုျဖင့္ Siri က ပ်ံသန္းေန သည့္ ေလေၾကာင္း ခရီးစဥ္မ်ားကို ေဖာ္ျပေပးမည္ ျဖစ္သည္။

(၅) စာလံုးအသံထြက္ အတြက္ Siri ကို သင္ၾကားေပးျခင္း

******************************************

Siri က မွားယြင္းသည့္ အသံထြက္ျဖင့္ ေျပာၾကားသည့္အခါ “That’s not how you pronounce [BLANK]” ဟု ေျပာၾကားၿပီး အသံထြက္အမွန္ကို သင္ၾကားေပးႏိုင္သည္။

(၆) Timer ျဖင့္ သီခ်င္းကို အလိုအေလ်ာက္ ပိတ္ျခင္း

****************************************

ညဘက္တြင္ သီခ်င္းနားေထာင္သည့္အခါ သီခ်င္းကို အလိုအေလ်ာက္ ပိတ္ေပးႏိုင္ရန္အတြက္ Timer ျဖင့္ အသံုးျပဳႏိုင္သည္။ Clock app ရိွ Timer တြင္ “When Timer Ends” ၌ “Stop Playing” ကို ေရြးခ်ယ္ၿပီး သတ္မွတ္ထားသည့္ အခ်ိန္တြင္ ဖြင့္ထားသည့္ သီခ်င္းကို ပိတ္ေပးႏိုင္သည္။

(၇) ဗီဒီယိုမ်ားႏွင့္ သီခ်င္းမ်ားကို ျမန္ႏႈန္း (၃) မ်ိဳးျဖင့္ ေက်ာ္ျခင္း

************************************************

ဒီနည္းလမ္းက အလြန္ကို အသံုးတည့္သည့္ နည္းလမ္းျဖစ္သည္။ သီခ်င္း နားေထာင္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ႐ုပ္ရွင္ၾကည့္႐ႈရာတြင္ မိမိလိုခ်င္သည့္ ေနရာသို႔ ေရာက္ေအာင္ ေက်ာ္ျခင္းကို Apple က scrub လုပ္သည္ဟု သံုးႏႈန္းထားသည္။ Default mode က high-speed scrolling ျဖစ္သည္။ ၎သည္ လိုခ်င္သည့္ ေနရာကို အတိအက် ရရိွေစရန္ ခက္ခဲႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း scroll လုပ္သည့္ အျမန္ႏႈန္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္သည္။ Video screen ၏ ထိပ္ဘက္ပိုင္းရိွ slider ကို ဖိထားၿပီး ေအာက္သို႔ ဆြဲခ်ျခင္းျဖင့္ ခ်ိန္ညိႇႏိုင္သည္။ Scrubbing speed ကို half-speed, quarter-speed, eighth-speed (fine scrbbing) ဟူ၍ ေျပာင္းလဲ ခ်ိန္ညိႇႏိုင္သည္။

(၈) Volume ခလုတ္မ်ားျဖင့္ ဓာတ္ပံု႐ိုက္ျခင္း

**************************************
တစ္ခါတစ္ရံတြင္ capture ခလုတ္ကို ႏွိပ္ဖို႔ အခက္အခဲ ရိွေနခ်ိန္ ဓာတ္ပံု႐ိုက္လိုသည့္အခါ အသံအတိုးအက်ယ္ ျပဳလုပ္ႏိုင္သည့္ volume ခလုတ္မ်ားျဖင့္ ဓာတ္ပံု႐ိုက္ႏိုင္သည္။ နားၾကပ္မွ အသံအတိုးအက်ယ္ ခလုတ္မ်ားျဖင့္လည္း ဓာတ္ပံု႐ိုက္ႏိုင္သည္။

(၉) ခလုတ္တစ္ခ်က္ႏွိပ္႐ံုျဖင့္ ဓာတ္ပံုအမ်ားျပား ႐ိုက္ကူးျခင္း

**********************************************

ဓာတ္ပံု႐ိုက္ကူးသည့္ captre ခလုတ္ကို ဖိထားျခင္းျဖင့္ ဓာတ္ပံုအမ်ားအျပားကို အလ်င္အျမန္ ႐ိုက္ကူးေပး ႏိုင္သည္။ ၎သည့္ ေရြ႕လ်ားေနသည့္ အရာဝတၳဳတစ္ခုကို ဓာတ္ပံု႐ိုက္ကူးရာတြင္ အလြန္အသံုး တည့္ေစသည္။

(၁၀) Text message မ်ားတြင္ ေပးပို႔ခ်ိန္ကို ၾကည့္႐ႈျခင္း

*******************************************

Text bubble ကို ဘယ္ဘက္သို႔ ဆြဲလိုက္သည့္အခါ text message တိုင္း၏ ေပးပို႔ခ်ိန္မ်ားကို သိရိွႏိုင္သည္။

(၁၁) iPhone ကို ေရခ်ိန္တိုင္း ကိရိယာအျဖစ္ အသံုးျပဳျခင္း

**********************************************

အိမ္နံရံမွာ ဓာတ္ပံုတစ္ပံုကို ခ်ိတ္ဆြဲလိုသည့္အခါ သီးျခား ေရခ်ိန္တိုင္းကိရိယာကို သံုးစရာမလိုပါဘူး။ Compass app ကို ဖြင့္ၿပီး ဘယ္ဘက္ကို swipe ကာ ၿပီးျပည္စံုေသာ ေရခ်ိန္တိုင္း ကိရိယာအေနျဖင့္ အသံုးျပဳႏိုင္သည္။

(၁၂) Select လုပ္ထားသည့္ စာသားမ်ားကို အသံထြက္ဖတ္ႏိုင္ျခင္း

*************************************************

Settings > General > Accessibility > Speak Selection ကို ON ျခင္းျဖင့္ စာသားမ်ားကို select လုပ္သည့္ အခါ ေပၚလာသည့္ Speak ခလုတ္ကို ႏွိပ္ၿပီး select လုပ္ထားသည့္ စာသားမ်ားကို အသံထြက္ဖ တ္ေစႏိုင္သည္။

(၁၃) Spacebar ကို ႏွစ္ခ်က္ႏွိပ္ၿပီး ဝါက်အသစ္တစ္ေၾကာင္း စတင္ျခင္း

******************************************************

စာေရးသားရာတြင္ ဝါက်အသစ္တစ္ေၾကာင္းျဖင့္ စတင္လိုသည့္အခါ spacebar ကို ႏွိပ္ခ်က္ႏွိပ္႐ံုျဖင့္ ျပဳလုပ္ႏိုင္သည္။ ထိုသို႔ျပဳလုပ္သည့္အခါ စာေၾကာင္းအဆံုးတြင္ full stop တစ္ခုႏွစ္ space တစ္ခု အလိုအေလ်ာက္ ထည့္သြင္းေပးမည္ ျဖစ္သည္။

(၁၄) Calendar app ကို အေသးစိတ္ ၾကည့္႐ႈအသံုးျပဳျခင္း

***********************************************

Calendar app ကို အသံုးျပဳသည့္အခါ ဖုန္းကို landscape အေနအထားသို႔ ေျပာင္းလဲၿပီး အေသးစိတ္ ၾကည့္႐ႈႏိုင္သည္။

(၁၅) ဓာတ္ပံု႐ိုက္ရာတြင္ lock autofocus ႏွင့္ exposure ျဖင့္ အသံုးျပဳျခင္း

*********************************************************

ဓာတ္ပံုတစ္ပံု ႐ိုက္ကူးသည့္အခါ iPhone ကင္မရာက focus ႏွင့္ exposure ကို အၿမဲခ်ိန္ညိႇေပးသည္။ သို႔ေသာ္လည္း screen ေပၚတြင္ အဝါေရာင္ စတုရန္းကို ႏွစ္ခ်က္ မွိတ္တုတ္မွိတ္ ေပၚသည့္အထိ ဖိထားၿပီး focus ႏွင့္ exposure ကို lock ျပဳလုပ္ထားႏိုင္သည္။ Autofocus ႏွင့္ exposure lock ျဖစ္သည့္အခါ AE/AF Lock ဆိုသည့္ အဝါေရာင္ icon ေပၚလာမည္ ျဖစ္သည္။

(၁၆) Tap တစ္ခ်က္လုပ္႐ံုျဖင့္ web suffix မ်ား ထည့္သြင္းျခင္း

***********************************************

Safari တြင္ ဝက္ဘ္လိပ္စာတစ္ခု ႐ိုက္ထည့္သည့္အခါ keyboard ေအာက္ဘက္ရိွ “.” ကို ဖိထားၿပီး ေပၚလာ သည့္ web suffix မ်ား (.com, .net, .edu စသည္မ်ား) ကို ေရြးခ်ယ္ထည့္သြင္းႏိုင္သည္။

(၁၇) Email draft မ်ားကို အလ်င္အျမန္ အသံုးျပဳျခင္း

*****************************************

Mail app တြင္ screen ညာဘက္ ေအာက္ေထာင့္ရိွ Compose icon ကို ဖိထားၿပီး အၾကမ္းေရးထားသည့္ email မ်ားကို အလ်င္အျမန္ အသံုးျပဳႏိုင္သည္။

(၁၈) တုန္ခါမႈကို စိတ္ႀကိဳက္ျပင္ဆင္ျခင္း

************************************

Settings > Sounds > Ringtone > Vibration > Create New Vibration လုပ္ၿပီး သက္ဆိုင္ရာ contact မ်ားအတြက္ vibration pattern ကို စိတ္ႀကိဳက္ျပင္ဆင္ႏိုင္သည္။ ထိုသို႔ vibration သတ္မွတ္ထားသည့္အခါ message သို႔မဟုတ္ ဖုန္းေခၚဆိုမႈ ဝင္ေရာက္လာသည့္အခါ တုန္ခါမႈအေပၚမူတည္ၿပီး contact ကို ခြဲျခားသိရိွႏိုင္သည္။

(၁၉) Keyboard shortcut မ်ား စိတ္ႀကိဳက္ဖန္တီးျခင္း

*****************************************

Settings > General > Keyboard > Shortcuts > Add New Shortcut ကိုသြားၿပီး စကားလံုး တစ္လံုး သို႔မဟုတ္ စကားရပ္တစ္ခု ဖန္တီးၿပီး သက္ဆိုင္ရာ shortcut ကို ဖန္တီးႏိုင္သည္။ ထို႔ေနာက္ shortcut ကို ႐ိုက္လိုက္သည့္အခါ သက္ဆိုင္ရာ စကားလံုး သို႔မဟုတ္ စကားရပ္တစ္ခု ေပၚလာမည္ျဖစ္သည္။ Emoji အတြက္လည္း shortcut မ်ား ဖန္တီးႏိုင္သည္။

(၂၀) Passcode တစ္ခုကို စာလံုးမ်ားျဖင့္ ဖန္တီးျခင္း

****************************************

Settings > General > Passcode Lock တြင္ Simple Passcode ကို OFF လုပ္ၿပီးေနာက္ passcode ကို စာလံုးမ်ားျဖင့္ ဖန္တီးႏိုင္သည္။ ထို႔ေနာက္တြင္ ဖုန္းကို unlock ျပဳလုပ္ရာ၌ သတ္မွတ္ထားသည့္ passcode စာလံုးမ်ား ထည့္သြင္းရန္ keyboard ေပၚလာမည္ ျဖစ္သည္။

(၂၁) သတိေပးခ်က္မ်ားကို LED flash ျဖင့္ ေဖာ္ျပျခင္း

*****************************************

ဖုန္းေခၚဆိုမႈ သို႔မဟုတ္ message တစ္ေစာင္ ဝင္ေရာက္လာသည့္အခါတြင္ ဖုန္းျမည္သံ သို႔မဟုတ္ တုန္ခါမႈစနစ္ျဖင့္ မဟုတ္ဘဲ LED flash ျဖင့္ ေဖာ္ျပႏိုင္သည္။ Settings > General > Accessibility တြင္ “LED Flash for Alerts” ကို ON ၿပီး အသံုးျပဳႏိုင္သည္။

ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ဖရင္းရွစ္မ်ားအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

အင္တာနက္ဆိုတာ ဆိုင္မွာသြားသံုးမွရတ့ဲအခ်ိန္ကာလတုန္းကေတာ့ လူမႈကြန္ရက္ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ဟာ ျမန္မာျပည္သူတို႔အၾကားမွာ မတြင္က်ယ္ေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဖုးန္အင္တာနက္ေတြ တြင္က်ယ္လာတ့ဲ အခ်ိန္မွာေတာ့ လူမႈကြန္ရက္ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕လူတန္းစားေပါင္းစံုအၾကားမွာ ေရပန္းစားတ့ဲ ကြန္ရက္တစ္ခုျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။ လိုင္းေပၚကခင္မင္မႈေတြကတစ္ဆင့္ ျပင္ပေလာကထိ ကူးေျပာင္းလာ ၾကတယ္။ အေတြး၊ အျမင္ေတြဖလွယ္ၾကတယ္။ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြ ျငင္းခုန္ၾကတယ္။ ရည္ရြယ္ခ်က္တူသူခ်င္းေပါင္းစည္းၿပီး ေျမျပင္အထိအလုပ္ေတြ အတူတြဲဖက္လုပ္ကိုင္လာၾကတယ္။ ျပင္ပေလာကမွာ ခင္မင္မႈဆိုတာ ၾကားခံတစ္ဦးမိတ္ဆက္ေပးမွ ျဖစ္ႏုိင္ေပမယ့္ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ေလာကမွာေတာ့ သူ႔အေကာင့္ကိုသြားၿပီး Add ၿပီး မက္ေဆ့ခ်္ေဘာက္စ္ကတစ္ဆင့္ ေႏြးေႏြးေထြးေထြး မိတ္ဆက္စကားေျပာရံုနဲ႔ အရင္းႏွီးဆံုးမိတ္ေဆြေတြျဖစ္တ့ဲအထိ ျဖစ္လာႏုိင္ပါတယ္။

ျပင္ပေလာကမွာ ခင္မင္ၾကတ့ဲလူေတြေတာင္ စိတ္အခန္႔မသင့္တ့ဲအခါ ျပႆနာျဖစ္ၾကတာမို႔ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ေလာကမွာလည္း ပို႔စ္တစ္ခု၊ ကြန္မင့္န္တစ္ေၾကာင္းတည္းနဲ႔ ျပႆနာျဖစ္ၾကတာမ်ိဳး ေျမာက္မ်ားစြာရွိတတ္ပါတယ္။ ျပင္ပေလာကမွာ မိတ္ေဆြခ်င္းျပတ္စဲတ့ဲအထိျဖစ္ၾကဖို႔ အဆင့္မ်ားစြာလိုေပမယ့္ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ေလာကမွေတာ့ စိတ္ျမန္လက္ျမန္ခလုတ္ကေလးတစ္ခ်က္ႏွိပ္မိလိုက္ရံုနဲ႔ မိတ္ေဆြအဆင့္က အလိုအေလ်ာက္ပ်က္ျပယ္ႏုိင္ပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ဆို မိတ္ေဆြအျဖစ္က ပ်က္ျပယ္ရံုမကဘဲ သူနဲ႔ပတ္သက္သမွ်ကိ္ု မေတာ္တဆေတာင္ ကိုယ့္ Timeline မွာ ေပၚမလာရေအာင္ Block ခလုတ္ကိုေတာင္ အသံုးျပဳတတ္ၾကပါတယ္။ ဒီလို ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္က ခင္မင္မႈေတြဟာ ဘယ္လိုပံုစံေတြေၾကာင့္ ပိုမိုနက္ရႈိင္းလာတယ္။ ဘယ္လိုေၾကာင့္ အလြယ္တကူျပတ္ေတာက္သြားၾကတယ္။ ဘယ္လိုကိစၥမ်ိဳးေတြေၾကာင့္ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္မေတြ႕ခ်င္တ့ဲအထိ ျဖစ္သြားရတယ္ဆိုတာကို အေသအခ်ာေလ့လာျဖစ္ခ့ဲပါတယ္။ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္မွာ တစ္စံုးတစ္ေယာက္က Add Friend ခလုတ္ကိုႏွိပ္လိုက္ၿပီး တစ္ဖက္က Confirm ျပန္လုပ္ေပးလိုက္တာနဲ႔ သူနဲ႔ကိုယ္နဲ႔ Friendship ကစတင္ပါတယ္။ အ့ဲဒီအဆင့္ကိုေက်ာ္လြန္ၿပီး မိတ္ေဆြျဖစ္ခ့ဲၾကတ့ဲသူေတြကို အုပ္စုခြဲၾကည့္လိုက္တ့ဲအခါ (၅)ခုရပါတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့ …

(၁) ရည္ရြယ္ခ်က္တူခ်င္းခင္မင္မႈနဲ႔ ပုဂၢိဳလ္ေရးအရခင္မင္မႈတို႔ ထပ္တူက်တ့ဲအုပ္စု

(၂) ရည္ရြယ္ခ်က္တူခ်င္းလည္းမတူ၊ ပုဂၢိဳလ္ေရးအရခင္မင္မႈမရွိၾကတ့ဲဲအုပ္စု

(၃) ရည္ရြယ္ခ်က္ခ်င္းတူေပမယ့္ ပုဂၢိဳလ္ေရးအရခင္မင္မႈမရွိၾကတ့ဲအုပ္စု

(၄) ရည္ရြယ္ခ်က္ခ်င္းမတူၾကေပမယ့္ ပုဂၢိဳလ္ေရးအရခင္မင္မႈရွိေနၾကတ့ဲအုပ္စု

(၅) ဘရည္ရြယ္ခ်က္မွန္းလည္းမသိ၊ ပုဂၢိဳလ္ေရးအရလည္းခင္မင္မႈမရွိဘဲ သူကျဖစ္ျဖစ္၊ ကိုယ္ကျဖစ္ျဖစ္ Mutual Friend ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားရွိေနလို႔ မေတာ္တဆ Add မိသြားေပမယ့္ သူ႔လည္းကိုယ္မသိ၊ ကိုယ့္လည္းသူမသိ ျဖစ္ေနၾကတ့ဲအုပ္စုတို႔ပဲ ျဖစ္ၾကပါတယ္။

အျခားအမ်ိဳးအစားေတြလည္းရွိႏုိင္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံေရးပဲ ေရးေနေန၊ ရိုးရိုးတန္းတန္း လူမႈေရး၊ အခ်စ္ေရး ဘာညာသာရကာေတြပဲေရးေနေန၊ အေပ်ာ္ပဲသံုးစြဲၿပီး သူငယ္ခ်င္းအခ်င္းခ်င္း ေဟးလား၀ါးလားသေဘာပဲ ကြန္မင့္န္ေတြေလွ်ာက္ေရးေနေန၊ ကၽြန္ေတာ္ေလ့လာထားတ့ဲ အုပ္စုတစ္ခုခုမွာပဲ အက်ံဳး၀င္ေနာတာကို ေတြ႕ႈရပါတယ္။

ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ကဖရင္းရွစ္ေတြက ျပင္ပလူေနမႈဘ၀မွာ ခင္မင္မႈေတြကစတင္ပါတယ္။ ျပင္ပမွာ အမွန္တကယ္ခင္မင္တ့ဲသူေတြကို Add ၾကရင္း သူတို႔နဲ႔သူငယ္ခ်င္းျဖစ္ေနတ့ဲသူေတြကိုပါ Add မိတတ္ၾကတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဆက္တိုက္ Mutual Friend ေတြကို မိတ္ဖြဲ႕ရင္းက သူငယ္ခ်င္းမ်ားျပားလာတာျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏုိင္ငံသားေတြက ခင္မင္မႈကိုအလြယ္တကူလက္ခံတတ္ၾကပါတယ္။ ခင္တတ္ၾကတ့ဲလူမ်ိဳး ဆိုပါေတာ့ဗ်ာ။ အခ်ိဳ႕ႏုိင္ငံသားေတြဆိုရင္ သူတို႔ကို Add တ့ဲသူတိုင္းကို လက္ခံတတ္ၾကတာမဟုတ္ပါဘူး။ သူတို႔နဲ႔ျပင္ပမွာ တကယ္ရင္းႏွီးတ့ဲသူေတြကိုသာ လက္ခံၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ့္သူငယ္ခ်င္း ရူပေဗဒဆရာတစ္ေယာက္ဆိုရင္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံက ရူပေဗဒပါေမာကၡတစ္ေယာက္ကို ခင္မင္ခ်င္လို႔ သြား Add လိုက္တာ သူ႔ဘက္ကအေၾကာင္းျပန္စာေရာက္လာပါတယ္။ သူ႔အေကာင့္မွာ တပည့္ေတြနဲ႔ မိသားစုေတြ၊ မိတ္ေဆြရင္းေတြ သန္႔သန္႔ထားတ့ဲအေၾကာင္း၊ အခ်ိဳ႕စာေတြ၊ ဓာတ္ပံုေတြက Friend Only လုပ္ထားတာမို႔ အျခားသူေတြကိုမျမင္ေစခ်င္တ့ဲအတြက္ မိတ္ေဆြကိုလက္မခံေပးႏုိင္တာ အားနာပါေၾကာင္း ေရးသားထားတ့ဲ စာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီမွာေတြ႕ရခဲတ့ဲ လူသားခ်င္းေလးစားမႈကိုျပဆိုတ့ဲ အေလ့အထကေလး တစ္ရပ္ပါပဲ။ ေနာက္ၿပီး ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီမွာလို တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦးမသိဘဲခင္မင္ဖို႔ ႏုိင္ငံျခားသားေတြဆီမွာ မလြယ္ကူဘူးဆိုတာ ျပဆိုတာပါပဲ။ ဒီလိုမ်ိဳး အလြယ္တကူ Add၊ အလြယ္တကူ Confiem လုပ္တတ္ၾကတ့ဲ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ မိတ္ေဆြေတြအၾကားဒီလိုအုပ္စုငါးစုကြဲေနတတ္တာ မဆန္းဘူးလို႔ပဲေျပာႏုိင္ပါတယ္။

နံပါတ္-၁အုပ္စုကေတာ့ ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးထပ္တူက်ၿပီး ခင္မင္မႈစခ့ဲၾကတာ အေတာ္ရွားပါတယ္။ ျပင္ပမွာပုဂၢိဳလ္ေရးအရခင္မင္လို႔ Add မိရာက ရည္တည္ခ်က္ခ်င္းပါတူမွန္း သိလာၾကတာေတြ၊ ရည္တည္ခ်က္တူခ်င္း Add မိၾကရာက ႏွလံုးသားခ်င္းဂ်ပ္ပင္ထိုးမိၿပီး ငယ္ေပါင္းႀကီးေဖာ္ေတြလို ရင္းႏွီးသြားၾကေတြသာမ်ားပါတယ္။ ဒီအုပ္စုမ်ိဳးကေတာ့ ခင္မင္မႈေရရွည္တည္တ့ံတ့ဲအုပ္စုပဲျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္ေတာ္နဲ႔လည္းပ်က္ျပယ္ခဲပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္သံုးစြဲတ့ဲအခါ ကိုယ့္အေကာင့္ထဲ နံပါတ္-၁အုပ္စု၀င္ သူငယ္ခ်င္းေတြမ်ားျပားေအာင္ ႀကိဳးစားသင့္ပါတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲအေနနဲ႔ ကိုယ့္ေဖ့စ္ဘြတ္ခါေလာကႀကီးက အေတာ္သာယာေနမွာေၾကာင့္ပါပဲ။

နံပါတ္-၃အုပ္စုကလည္း ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္မွာရွိတတ္ပါတယ္။ ရပ္တည္ခ်က္တူလို႔ Add ထားေပမယ့္ ေယာက်ာ္းေလးနဲ႔မိန္းကေလးမို႔ မိတ္ဖြဲ႕ဖို႔ခက္ေနတာေၾကာင့္ ခပ္တန္းတန္းျဖစ္ေနတာေတြ၊ သူတို႔အဖြဲ႕လိုက္စကားေျပာေနၾကတာကို ကိုယ္၀င္၀င္ေျပာဖို႔ရြံ႕ေနတတ္တာေတြေၾကာင့္ မ်က္မွန္းတန္းမိရံုကေန ခင္မင္တ့ဲအဆင့္အထိ ေရာက္မလာၾကတာေတြ အစရွိတ့ဲအခ်က္ေတြေၾကာင့္ ရပ္တည္ခ်က္တူေပမယ့္ ပုဂၢိဳလ္ေရးအရခင္မင္မႈျဖစ္မလာၾကတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒီအုပ္စုကလည္း ကိုယ္နဲ႔မိတ္ေဆြအျဖစ္က ျပတ္ေတာက္ခ်င္ျပတ္ေတာက္သြားႏုိင္တ့ဲ အုပ္စုပဲျဖစ္ပါတယ္။ ရပ္တည္ခ်က္တူတယ္ဆိုတာ ကိုယ္ကသာသိတာ။ သူမသိတ့ဲအခ်ိန္၊ သူကသာသိတာ၊ ကိုယ္မသိတ့ဲအခ်ိန္မွာ ရပ္တည္ခ်က္တူသူခ်င္း အေၾကာင္းမသိဘဲ Post ေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ သေဘာထားကြဲလြဲၾကတ့ဲအခါ ရပ္တည္ခ်က္တူသူခ်င္းပဲလို႔ သတိမထားမိဘဲ အခ်င္းခ်င္းအပုပ္ခ်စကား၊ ေစာ္ကားတ့ဲစကားဆိုမိတတ္ၾကပါတယ္။ ဒီလိုအခ်ိန္မ်ိဳးမွာေတာ့ သုတို႔နဲ႔ကိုယ္နဲ႔ Friendship က နိဂံုးကမၸတ္အဆံုးသတ္ရပါေတာ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူတစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ဟာ ရပ္တည္ခ်က္တူရံုနဲ႔ ခင္မင္မႈတည္ၿမဲတာမဟုတ္ဘဲ အခ်င္းခ်င္းနားလည္မႈမထားတာ၊ အေၾကာင္းမသိေသးဘဲ အလ်င္စလိုဆံုးျဖတ္ၿပီး ျပန္တိုက္ခိုက္တာ၊ ပို႔စ္တင္ၿပီး ေစာ္ကားသလိုေရးတာမ်ိဳးကို မလုပ္မွသာ နံပါတ္-၃အုပ္စု၀င္သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔ ခင္မင္မႈသက္တမ္းၾကာရွည္မွာ ျဖစ္တယ္လို႔ထင္ျမင္မိပါတယ္။

နံပါတ္-၄အုပ္စုကလည္း အစကတည္းကျပင္ပေလာကမွာခင္မင္ၾကၿပီး ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္သံုးေတာ့မွ ရပ္တည္ခ်က္ဆန္႔က်င္ဖက္ျဖစ္ေနေၾကာင္း သိသြားရတာေတြ၊ ရပ္တည္ခ်က္တူေလွ်ာက္လွမ္းခ့ဲလို႔ ပုဂၢိဳလ္ေရးအရခင္မင္ခ့ဲၿပီးမွ ကိုယ္ကရပ္တည္ခ်က္ ေျပာင္းသြားလို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ သူကရပ္တည္ခ်က္ ေျပာင္းသြားလို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ရပ္တည္ခ်က္ကြဲလြဲသြားေပမယ့္ ပုဂၢိဳလ္ေရးခင္မင္မႈ လက္က်န္က်န္ရွိေနတတ္တ့ဲ အုပ္စုျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုအုပ္စု၀င္သူငယ္ခ်င္းေတြက အေတာ္ထိရွလြယ္ပါတယ္။ လြယ္လြယ္ကူကူ စိတ္ဆိုးလြယ္တတ္ၾကပါတယ္။ လြယ္လြယ္ကူကူ ဖိတ္ဖ်က္လြယ္ၾကပါတယ္။ ကိုယ္ကသူတို႔ကို မိတ္ေဆြစာရင္းက ထုတ္မပစ္သည့္တိုင္ ကိုယ္ေရးတ့ဲစာေတြ၊ ကိုယ့္လုပ္ရပ္ေတြကို မ်က္စိေနာက္လာတ့ဲအခါ သူတို႔ကစၿပီး Unfriend၊ Block လုပ္ၾကပါေတာ့တယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ေတာ့ အေတာ္မ်ားမ်ားက နံပါတ္-၄ အုပ္စုကို ကိုယ့္ Friend List ထဲမွာ မထားၾကတာမ်ားပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ရပ္တည္ခ်က္မတူညီမႈက ျပင္ပေလာကမွာ ပုဂၢိဳလ္ေရးအရခင္မင္မင္မႈကိုပါ ထိခိုက္ေစတတ္တ့ဲအတြက္ အေတာ္မ်ားမ်ားက အ့ဲဒီအုပ္စုမ်ိဳးကို သိသိခ်င္း ကိုယ့္ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ေလာကထဲက ထုတ္ထားေလ့ရွိပါတယ္။ ထူးဆန္းတာက တစ္ခါတစ္ေလ ဒီလိုအုပ္စုမ်ိဳးမွာ ကိုယ့္မိသားစု၀င္ေတြေတာင္ ပါေနတတ္တာပါပဲ။

နံပါတ္-၂ နဲ႔ ၅ တို႔ကေတာ့ Mutual Friend ရွိလို႔ Add မိၿပီးကာမွ၊ လာ Add သမွ်ကို လက္ခံၿပီးကာမွ ကိုယ္နဲ႔ရပ္တည္ခ်က္မတူ၊ ပုဂၢိဳလ္ေရးအရလည္း မရင္းႏွီးတ့ဲသူေတြက အုပ္စု ၂ မွာ ၀င္သြားၾကၿပီး ေစာေစာစီးစီးရွင္းထုတ္ျခင္းကို ခံၾကရပါတယ္။ ကိုယ္မရွင္းရင္ေတာင္မွ သူကကိုယ့္ကိုရွင္းထုတ္ပါတယ္။ သူ႔ရပ္တည္ခ်က္လည္းကိုယ္မသိ၊ ကိုယ့္ရပ္တည္ခ်က္လည္းသူမသိ၊ ကိုယ္ကလည္းမသိလိုက္ဘာသာ၊ သူကလည္း မသိလိုက္ဘာသာ၊ သူလည္းေရးခ်င္ရာေရး၊ ကိုယ္လည္းေရးခ်င္ရာေရးတ့ဲသူေတြကေတာ့ နံပါတ္-၅ ထဲ၀င္သြားၾကၿပီး အေကာင့္ထဲမွာ Silent Killer အေနနဲ႔ ဆက္လက္တည္ရွိေနပါေတာ့တယ္။

အ့ဲဒီလိုမ်ိဳးေတြကလည္း Friend နည္းတ့ဲအခ်ိန္မွာ ေထာက္လွမ္းၾကည့္ဖို႔ျဖစ္ႏုိင္ေပမယ့္ Friend မ်ားလာတ့ဲအခါ ဘယ္သူကဘယ္လိုဆိုတာ သိဖို႔မလြယ္ေတာ့ပါဘူး။ ဒီအုပ္စု-၅ကိုလည္း Friend ၅,၀၀၀ ျပည့္သြားလို႔ ထပ္ၿပီးမိတ္ဖြဲ႕ခ်င္တ့ဲအခါမ်ိဳးမွာ ရွာေဖြၿပီး Unfriend လုပ္တတ္ၾကပါတယ္။

အခ်ဳပ္ေျပာရရင္ေတာ့ နံပါတ္-၁ အုပ္စုကလြဲလို႔ က်န္တ့ဲအုပ္စုေတြဟာ စိတ္ထိရွမႈအေပၚမူတည္ၿပီး ကိုယ့္ရဲ႕ Friend List ထဲက အလြယ္တကူထြက္သြားႏုိင္တယ္ဆိုတာပါပဲ။ ကိုယ့္ဘ၀အတြက္လည္း ေရရွည္ေပါင္းသင္ရမယ့္သူေတြဟာလည္း နံပါတ္-၁ အုပ္စု၀င္ေတြပါပဲ။ ကိုယ္နဲ႔မခင္မင္ေပမယ့္လည္း ရပ္တည္ခ်က္တူတ့ဲ နံပါတ္-၃ အုပ္စု၀င္ေတြကိုလည္း အခြင့္သင့္ရင္မိတ္ေဆြအျဖစ္ထားသင့္ပါတယ္။ ကိုယ့္ရဲ႕ Facebook world ဟာ ကိုယ့္ဘ၀ရဲ႕ Social world မွာ ဘယ္ေလာက္အထိအက်ိဳးရွိေနၿပီလဲဆိုတာ နံပါတ္-၁ အုပ္စု၀င္ဘယ္ႏွေယာက္ရွိသလဲဆိုတာကသာ အဆံုးအျဖတ္ေပးႏုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

Friend မ်ားတယ္၊ Follower မ်ားတယ္ဆိုတာ တကယ္ေတာ့ အေပၚယံေတြသာျဖစ္ပါတယ္။ Friend ၅,၀၀၀ ျပည့္ေနေပမယ့္ နံပါတ္-၁ အုပ္စု၀င္ ၁၀ ေယာက္ေတာင္မျပည့္တ့ဲသူေတြထက္စာရင္ Friend ရာဂဏန္းသာရွိေပမယ့္ နံပါတ္-၁ အုပ္စု၀င္ ရာဂဏန္းရွိသူေတြရဲ႕ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ေလာကဟာ ပိုၿပီးသာယာမွာ ဧကန္ပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ေဖ့စ္ဘြတ္သံုးစြဲၿပီး မိတ္ေဆြအေပါင္းအသင္းရွာေဖြၾကတ့ဲအခါ မွန္ကန္တ့ဲအုပ္စု၀င္ သူငယ္ခ်င္းေတြကို ရွာေဖြႏုိင္ၾကပါေစလို႔ ဆႏၵျပဳလိုက္ပါတယ္။

(ေဒါက္တာရူပ)